پرسش و پاسخ

خانه/پرسش و پاسخ
پرسش و پاسخ1399/6/23 13:49:03
در نگهداری از سه‌تار چه نکاتی را در نظر بگیرم؟1399/6/16 8:57:36

سه‌تار به دلیل ظرافتی که این ساز دارد (در مقایسه با سایر سازهای ایرانی) بیشتر به تغییرات آب‌وهوا و به ویژه رطوبت حساس است. ساز باید در جعبه یا کاور ساز نگهداری شود. در صورتی که می‌خواهید ساز را در جایی آویزان کنید حتما به صورت عمودی، در اتاقی خشک (به دور از نور مستقیم آفتاب یا روبروی دریچه کولر) یا در کمد مخصوص نگهداری سازها (گنجه)، آویزان کنید. در محل نگهداری سه‌تار بهتر است همیشه یک کیسه کوچک رطوبت‌گیر قرار داده شود و سالانه آن را تعویض کنید. از وارد آمدن ضربه به کاسه سه‌تار جلوگیری کنید، چون احتمال ترک یا حتی شکستی کاسه ساز وجود دارد. همچنین هیچ‌گاه نباید به صفحه ساز فشار زیاد وارد شود چون در صدادهی ساز تأثیر می‌گذارد.

اگر هر روز با ساز تمرین نمی‌کنید و قرار است مدتی با ساز نواخته نشود، حتما در داخل کاور به همراه کیسه رطوبت‌گیر و به صورت آویخته یا کنج دیوار قرار دهید و سیم‌ها را شل کنید. اگر ساز قرار است در جایی خوابیده (افقی) باشد، حتما به پهلو، طوری که صفحه بر سطح زمین عمود باشد قرار دهید. هرگونه فشار اندک، اما یکنواخت و طولانی مدت به دسته ساز در جهتی که نباید فشار آید، موجب تاب برداشتن ساز می‌شود.

کوک ساز بهتر است نیم‌پرده پایین‌تر از نت دو طبیعی کوک شود یا هنگام کوک با دیاپازون، مبنای آن را 428 هرتز (بجای 440 هرتز کوک مبنا) تنظیم کرده و سپس سیم اول را دو کوک کنید.

ساختمان ساز نی چگونه است؟1399/6/12 9:58:03

ساز نی استوانه‌ای است با 7 بند و 6 گره و از جنس نی و به همین دلیل به آن نی 7 بند هم گفته می‌شود. ساز نی تقریبا در سراسر ایران رواج دارد و علاوه بر نی هفت بند، دوزله، قره‌نی نیز از انواع این ساز است. قطر نی از 15 تا 3 سانتیمتر و طول آن از 30 تا 70 سانتیمتر است. روی نی 5 سوراخ در قسمت پایین و جلو و 1 سوراخ در قسمت عقب قرار دارد که با انگشت شست نوازنده گرفته می‌شود. ساز نی ایرانی از انواع بی‌زبانه سازهای بادی است و هوا از طریق نفس نوازنده به درون ساز دمیده شده و بیشتر آن از سوراخ‌های انتهایی (همان 5 سوراخ جلو و 1 سوراخ عقب) خارج می‌شود.

 

چگونه خرید کنیم، حضوری، غیرحضوری یا اعتماد به مدرس یا دوستمان؟1399/1/18 17:10:46

بهترین خرید این است که خودمان با سنتور کوک شده بنوازیم، صدایش را بی‌واسطه بشنویم و اگر پسندیدیم آن را بخریم. اگر امکان چنین کاری نیست، توصیه خرید غیرحضوری از سایت‌های حرفه‌ای است که برای هر ساز، صدای آن را هم ضبط کرده، امکان شنیدن آن برای خریدار وجود دارد و به صورت تخصصی ساز می‌فروشند. اگر به مدرسمان اعتماد داریم یا دوست نوازنده‌ای داریم که سلیقه صوتی گوش او را می‌پسندیم نیز می‌شود برای خرید از آن‌ها کمک گرفت. توصیه آخر، هرگز از روی یک عکس موجود در یک سایت، سنتور نخرید!

جنس مضراب تار از چیست و شکل آن چگونه باید باشد؟1399/6/16 12:25:17

مضراب تار در صدای آن تأثیر دارد و معمولا از جنس فلز است و نوازندگان به سلیقه خود درباره شکل و جنس آن تصمیم می‌گیرند. برای شروع نوازندگی تار بهتر است مضرابی از جنس فلز برنج انتخاب کنیم. مضراب‌های تار عموما به شکل گلوله تفنگ با قاعده‌ای نسبتا پهن و سری نسبتا تیز یا مثلثی هستند، اما اشکال مختلف دیگری هم توسط نوازندگان حرفه‌ای تار استفاده می‌شود. قطر مضراب هم مسئله‌ای دیگر است و بهتر این است که مضراب نه خیلی نازک و نه خیلی کلفت باشد. هرچه مضراب پهن‌تر و ضخیم‌تر باشد صدای ساز بم‌تر و حجم صوتی بیشتر و هرچه ظریف‌تر و نوک آن کوچک‌تر باشد صدا زیرتر، پیوسته‌تر و با حجم کمتری بگوش می‌رسد. مقدار موم دور مضراب هم ارتباط مستقیم با راحتی و اندازه انگشتان دارد.

کوک تار برای شروع دوره آموزشی چیست؟1399/6/16 15:48:47

آموزش تار در کتب آموزشی معمولا با دستگاه ماهور آغاز می‌شود و کوک این دستگاه برای تار دو، سل، دو است. تار شش سیم دارد که به صورت جفت کوک می‌شوند. دو سیم اول (سفید) نت دو، دو سیم دوم (زرد) نت سل، و دو سیم سوم (سفید و بم) باید نت دو کوک شوند. یکی از مهم‌ترین مسایل در مورد کوک تار، هم‌صدا کردن جفت سیم‌هاست، در غیر این صورت هنگام نواختن، صدای ناکوک شنیده می‌شود.

به طور کلی سیم‌های سفید معمولا فاصله چهارم سیم‌های زرد کوک می‌شوند، بنابراین در بیشتر کوک‌های دستگاه‌های موسیقی ایران، کوک دو جفت سیم اول و دوم به ترتیب نت دو و نت سل است. سیم‌های سفید نسبت به دو سیم پنجم و ششم نیز معمولا فاصله اکتاو یا هشتم کوک می‌شوند. بنابراین برای بیشتر دستگاه‌ها این دو سیم همصدا و نت دو کوک می‌شوند. در برخی دستگاه‌ها مثل شور، این دو سیم نت فا یا ر کوک می‌شوند. در برخی کوک‌ها نیز همین دو سیم پنجم و ششم فاصله چهارم یا پنجم نسبت به یکدیگر کوک می‌شوند که در این صورت سیم پنجم کوکی مشابه سیم اول یا دوم دارد.

جنس چوب سه‌تار از چیست؟1399/6/13 9:20:35

کاسه و صفحه سه‌تار از جنس چوب توت ساخته می‌شود. کاسه سه‌تار را هم به صورت یک تکه و هم از ترک‌های به هم متصل شده چوب می‌سازند. در ضمن کاسه هم گرد و هم گلابی شکل ساخته می‌شود. جنس دسته ساز معمولا از توت یا گردو است، گوشی‌ها نیز از گردو هستند و جنس خرک از گردو، افرا یا آزاد است.

ریز، ترمولو، تریل، ریز دوبل و ریز آکسان‌دار در سنتورنوازی چه معنایی دارند؟1399/5/7 11:07:40

انواع ریز در سنتور:

معمولا هر نت که کشش آن برابر با یک چنگ نقطه‌دار یا بیشتر باشد، ریز اجرا می‌شود. اما در برخی نت‌نویسی‌ها برای نشان دادن ریز، از علامت T در بالای نت استفاده شده و به آن ترمولو (tremolo) گفته می‌شود. ریز استاندارد توالی هشت مضراب راست و چپ است که معمولا با راست شروع می‌شود. ارزش زمانی هر یک از ضربه‌های راست یا چپ ریز سه‌لاچنگ است.

اگر یک مضراب (معمولا راست) به اول ریز اضافه شود، به طور کلی تک ریز گویند. اگر با راست باشد راست‌ریز و اگر با چپ باشد چپ‌ریز گویند. این راست یا چپِ (تکِ) اول، با کمی فاصله از شروع ریز (که با راست است) نواخته می‌شود.

اگر آکسان (accent) با علامت < روی نتِ ریز قرار بگیرد، ریز آکسان‌دار است که باید راست اول قوی‌تر اجرا شود.

تریل با علامت tr ریزی است که روی یک نت و نت یک درجه بالاتر (زیرتر) به صورت پی‌درپی اجرا می‌شود. میزان کشش یا تعداد ضربات به اندازه ارزش زمانی نت انجام می‌شود.

ریز دوبل اگر تریل روی دو نت با فاصله بیشتر از یک درجه اجرا شود به آن ریز دوبل گفته می‌شود. ریز دوبل با علامت دو نت هم‌شکل و عمود بر هم (مانند علامت جفت) که علامت T روی آن قرار گرفته نشان داده می‌شود.

ریز غلت نوعی ریز است که روی یک نت نواخته می‌شود اما با حفظ و طولانی کردن همان ریز یا کشش به نت بالا یا پایین ادامه یافته و امتداد می‌یابد.

اشاره به تعریف ترمولو در کتاب سرگذشت موسیقی ایران، روح‌الله خالقی (ج1 ص119): در تار مضراب چپ و راست متوالی است که به صورت ریز درآید. در پیانو توسط انگشت‌های طرفین دست (ابهام و خنصر) یک فاصله هنگام (اکتاو) را روی پیانو می‌گیرند و متناوب می‌زنند که شبیه مضراب ریز تار می‌شود، منتها با دو صدا که فاصله هشتم دارند.

آموزش تصویری انواع ریز برای سطح مبتدی: معرفی برخی اجزای موسیقی ایرانی بخش اول، معرفی برخی اجزای موسیقی ایرانی بخش دوم

آموزش تصویری انواع مضراب‌‌گذاری برای سنتور

مطالعه بیشتر تعاریف و علامت‌ها در کتاب شیوه سنتورنوازی

قطر و جنس سیم‌های سه‌تار چیست؟1399/6/15 9:42:56

جنس سیم‌های سفید (اول و سوم) در سه‌تار از فولاد و جنس سیم‌های زرد (دوم و چهارم) معمولا از برنز است. قطر سیم‌های سفید معمولا بین 20 تا 22 میکرون، سیم دوم (زرد) حدود 25 میکرون و سیم بم (چهارم) نیز بین 35 تا 40 میکرون انتخاب می‌شود. روکش سیم‌ها هم معمولا از کروم است.

زمان تعویض سیم‌های سنتور چه موقع است؟1398/6/20 11:07:13

تعویض سیم زمان از پیش تعیین شده‌ای ندارد و ارتباط مستقیم با میزان استفاده (نوازندگی)، مرغوبیت جنس سیم و آب و هوایی که ساز در آن نگهداری می‌شود دارد. سیم‌های زرد بهتر است حداکثر هر 2 سال یکبار و سیم‌های سفید حداکثر هر 5 سال یکبار تعویض شوند. اگر نخواهیم سیم‌ها را تعویض کنیم، می‌توان با یک پنبه آغشته به الکل آن را تمیز کرد. اکسیدشدن سیم‌ها به ویژه در سنتورهای با کیفیت ساخت خوب، موجب افت صدا می‌شود.

تفاوت ردیف مجلسی با ردیف موسیقی چیست؟1399/6/6 14:08:22

ردیف موسیقی عبارت است از مجموعه‌ای از قطعات موسیقی (گوشه) که روایت‌های مختلفی از موسیقیدانان از آن وجود دارد. از قول روح‌الله خالقی، ردیف مجلسی یعنی “کاملا قابل شنیدن” و خلاصه شده‌ای است از ردیف موسیقی “قدیم” که برای نواختن در یک مجلس مناسب است و تعداد گوشه‌های کمتری دارد. (سرگذشت موسیقی ایران، روح‌الله خالقی، ج3ص38)

روایت‌های مختلف ردیف موسیقی

اجزای تشکیل‌دهنده سه‌تار کدام است؟1399/6/13 7:25:29

سه‌تار شامل کاسه (گرد یا گلابی شکل)، صفحه چوبی، دسته، شیطانک، سیم‌گیر، سرپنجه، گوشی، خرک و پرده (دستان) است. معمولا آن را با ناخن می‌نوازند و حجم صدای نسبتا کمی دارد و از این رو به ویژه تا اواخر دوره قاجار بیشتر ساز خلوت موسیقیدانان بوده و در مجالس انس و دوستی نواخته می‌شده است. سه‌تار تا همین اواخر 3 سیم داشته و اوایل قرن حاضر، مشتاق علیشاه سیم چهارم را به ساز اضافه کرد که به سیم مشتاق شهرت دارد.

یکی از دوستان یک ساز بسیار خوب به من پیشنهاد داده که می‌گوید سازنده‌ای خوب داشته (مثلا ناظمی‌ست)، آیا بخرم؟1399/1/18 17:13:39

خیر! چون سازهای تقلبی یا سازهایی که مشکل فیزیکی دارند در بازار زیاد هستند. ضمن اینکه اگر سازی خوب، زمان زیادی در جایی نامطلوب مثل انباری نگهداری شود، طی آن مدت کوک نشود و با آن نواخته نشود، احتمالا کیفیتش افت زیادی خواهد کرد. بنابراین قبل از خرید به متخصص و معتمد نشان دهید.

کوک ساز نی چیست؟1399/6/12 10:01:10

ساز نی قابل کوک کردن نیست به همین دلیل معمولا در اجراهای گروهی، به صورت تکنوازی اجرا می‌شود. طول نی هفت بند در ویژگی صدای ساز تأثیر می‌گذارد و به این واسطه می‌تواند اندکی با سایر سازها همپوشانی صوتی داشته باشد. وسعت صدای نی تقریبا 2.5 اکتاو است

تعریف ربع پرده در موسیقی ایرانی چیست؟1399/6/6 16:22:47

به طور کلی در موسیقی هر نیم پرده برابر با 100 سِنت (سانت) موسیقی است. علاوه بر آن در موسیقی ایرانی فاصله دیگری وجود دارد که به ربع پرده شهرت یافته است. این فاصله با توجه به نام آن باید 50 سنت باشد، اما در سازهای ایرانی معمولا 44 سنت کوک می‌شود، یعنی 6 سنت کمتر از ربع پرده. بنابراین اگر از فرکانس هر نت بکار (طبیعی) 44 سنت کم کنیم، ربع پرده بم‌تر یا کُرُن آن بدست می‌آید و اگر 44 سنت به فرکانس آن اضافه کنیم ربع پرده زیرتر یا سُری آن بدست می‌آید. مفهوم کُرُن و سُری توسط علی‌نقی وزیری وقتی که موسیقیدانان ایرانی با تئوری موسیقی غربی آشنا شدند برای نشان دادن ربع پرده منهای یک کُما تعریف شد و در حال حاضر به عنوان قرارداد در میان موسیقیدانان معمول است.

انواع سنتور از لحاظ تعداد خرک و کوک مبنا کدام است؟1399/6/9 10:00:01

معمول‌ترین سنتور برای نوازندگی و آموزش، سنتور 9 خرک سل کوک است (که در واقع در مجموع 18 خرک دارد). خرک سوم از پایین در این نوع سنتور سل اکتاو چهارم کوک می‌شود. سنتورهای کوچک‌تری هم هستند (به ویژه در دو ضلع بالا و پایین ذوزنقه) که 9 خرک دارند، اما با توجه به اینکه طول سیم‌ها به واسطه کوچک‌تر بودن جعبه صوتی سنتور کوتاه‌تر است، می‌توانند کوک‌های بالاتر (زیرتر) را تحمل کنند. سنتور سل دیز، لا و سی کوک معمول است. در این موارد خرک سوم از پایین برابر با نام سنتور (مثلا سل دیز) یعنی نیم پرده بالاتر کوک می‌شود. توضیح اینکه “فرکانس” خرک سوم در این مثال سل دیز کوک می‌شود اما خرک سوم با همان نام “سل” شناخته می‌شود و علامت نت آن همان سل است، فقط فرکانس آن زیرتر کوک شده است. در مورد سنتورهای لا و سی هم این قاعده صادق است.

از سوی دیگر سنتورهای بزرگ‌تر از لحاظ ابعاد هم ساخته می‌شود مثل سنتور فا کوک که در آن خرک سوم فا بکار اکتاو چهارم کوک می‌شود. علاوه بر این‌ها، سنتورهایی با تعداد بیشتر خرک هم ساخته می‌شود که ابعاد بزرگ‌تری نسبت به سنتورهای سل کوک دارد، از جمله سنتورهای 10، 12، 14 و 16 خرک که در هر سمت تعداد بیشتری نت در اختیار نوازنده قرار می‌گیرد و سبک‌های نوازندگی مختلفی برای آن وجود دارد.

سازندگان معتبر تار کیستند؟1399/6/16 13:56:47

یحیی تار ساز از معروف‌ترین سازندگان این ساز است. اگر بتوانید یکی از ساز‌های اصل او را پیدا کنید احتمالا خیلی گران خواهد بود. اکثر سازهای او در دست نوازندگان برجسته کنونی است و معمولا حاضر به فروش آن نیستند. اما سازهای منسوب به یحیی‌خان در بازار وجود دارد که حتما قبل از خرید باید توسط سازنده معتبر، بدون طرف و آشنا به مُهر و جزییات تار یحیی مورد ارزیابی قرار گیرد. اوستا فرج‌الله، عباس و جعفر صنعت از دیگر سازندگان قدیمی تار هستند.

از سازندگان معاصر می‌توان از رامین جزایری، حسن زادخیل، محمود فرهمند، احمد اره‌سازان و رسول خجسته نام برد.

درباره یحیی بیشتر بخوانید: یحیی تار ساز، مراسم دیگ جوش یحیی‌خان

سه‌تار نوازان برجسته و مشهور کدامند؟1399/6/13 9:38:40

میرزاعبدالله فراهانی از سه‌تار نوازان مشهور اواخر دوره قاجار است. شاگردان او از جمله مهدی صلحی (منتظم الحکما)، محمد مجرد ایرانی، اسماعیل قهرمانی، غلامحسین درویش (درویش‌خان) و ابوالحسن صبا همگی از استادان نوازندگی سه‌تار و از موسیقیدانان اوایل عصر حاضر بوده‌اند. یوسف فروتن، ارسلان درگاهی و احمد عبادی در سه‌تار سبکی ویژه داشتند. علاوه بر آن، بسیاری از نوازندگان تار یا سنتور، سه‌تار را نیز به خوبی می‌نواخته‌اند، از جمله نورعلی برومند، داریوش صفوت و حسین هنگ‌آفرین. محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، داریوش طلایی، جلال ذوالفنون، علی بیانی و مسعود شعاری نیز از سه‌تارنوازان دوران معاصر هستند.

از لحاظ صدا و نوازندگی، سنتورهای بزرگ چه فرقی با سنتور سل کوک 9 خرک دارند؟1399/1/18 17:16:14

ساخت سنتورهای با صفحه بزرگ‌تر از معمول مهارت می‌خواهد، چون اندازه‌ها بزرگ‌تر است محاسبات پل‌گذاری، گل‌ها، اضلاع و غیره متفاوت می‌شود و بنابراین سازنده باید زبدگی لازم داشته باشد. در عین حال این سنتورها معمولا سفارشی هستند، چون خریداران آن‌ها کم هستند. حجم صدای سنتورهای بزرگ‌تر کمی بیشتر و صدا بم‌تر است، اما فارغ از کیفیت صدا، تجربه نوازندگی با این سازها است که می‌تواند متفاوت باشد.

تعریف تصنیف در موسیقی ایرانی چیست؟1399/1/19 16:31:46

تألیف و تصنیف، علاوه بر معنای خاصی که در جمع‌آوری مطالب و نگارش کتب داشته، در مورد ترکیب کردن و ساختن آهنگ‌ها نیز به‌کار رفته است. در موسیقی، تصنیف عبارت از آهنگ‌های کوتاهی است که همواره با شعر توام بوده و کلمات آن روی مضامین خاصی ساخته شده و گاهی هم از حوادث و اتفاقات زمانه بحثی مختصر کرده و جنبه انتقادی داشته است. (سرگذشت موسیقی ایرانی، روح‌الله خالقی، ج1ص299)

مجموعه تصنیف‌های موسیقی ایران در سازگاه

سه‌تار پوستی چیست؟1399/6/13 7:16:18

در سه‌تارهای پوستی بخشی از صفحه ساز، در قسمتی که خرک قرار می‌گیرد، برش خورده و پوست بجای آن کشیده می‌شود و خرک ساز روی قسمت پوستی قرار می‌گیرد. صدای سه‌تار در این حالت از لحاظ وسعت و جنس مابین تار و سه‌تار است. ارسلان درگاهی یکی از موسیقیدانانی است که به این نوع سه‌تار علاقه داشته و نمونه‌های صوتی از ساز او موجود است. توضیح اینکه جنس کاسه و صفحه سه‌تار از چوب است که کل آن به عنوان جعبه طنینی ساز سه‌تار محسوب می‌شود و برای صدادهی بهتر، بر روی صفحه سه‌تار تعدادی سوراخ تعبیه می‌کنند. تعداد این سوراخ‌ها و قطر آن تأثیر مستقیم در گردش صدا بین کاسه و صفحه دارد و در جنس و میزان صدای سه‌تار اثر می‌گذارد.

اصطلاحات بمل و کرن به چه معناست؟1399/1/18 17:18:16

هر نت اصلی یا طبیعی بِکار نامیده می‌شود و می‌توان بنا به نیاز هر دستگاه موسیقی ایرانی آن را بم‌تر یا زیرتر کرد.

بِمُل: بم‌ترین حالت نت نسبت به حالت طبیعی و به اندازه نیم پرده بم‌تر است.

کُرُن: به اندازه ربع پرده از حالت طبیعی بم‌تر است.

بکار: حالت اصلی یا طبیعی نت است.

سُری: به اندازه ربع پرده از حالت طبیعی زیرتر است.

دیِز: زیرترین حالت نت نسبت به حالت طبیعی و به اندازه نیم پرده زیرتر است.

آیا آموزش کمانچه از بقیه سازها سخت‌تر است؟1399/6/12 8:54:28

بله، کمانچه به دلیل اینکه پرده‌بندی (دستان‌بندی) ندارد به ویژه در مراحل آموزش مقدماتی برای هنرجویان مشکل‌تر است. پیدا کردن محل دقیق هر انگشت روی دسته ساز برای گوش ناآشنا به صدای درست هر نت کاری مشکل است. هر انگشت حتما باید در یک محل دقیق قرار بگیرد تا صدای درست از ساز حاصل شود و کمی پایین یا بالاتر، صدا به اصطلاح خارج شنیده می‌شود. از سوی دیگر کمان یا آرشه‌کشی هم مهارت‌های ویژه‌ای نیاز دارد. بنابراین در مجموع صدا درآوردن از کمانچه در مراحل مقدماتی آموزش کمی مشکل‌تر از سازهای دیگر است.

من خیلی نواختن سنتور را دوست دارم، اما آیا یادگیری سنتور برای من دیر شده است؟1399/1/25 16:50:05

یادگیری سنتور سن مشخصی ندارد، تنها دلیل بازدارنده در پیشرفت شما در موسیقی تمرین اندک شماست. آنهم ممکن است به دلایلی مثل مشغله کاری یا وقت اندک فراغت باشد که می‌توانید به تمرین نوازندگی اختصاص دهید. بنابراین تنها ایراد شروع یادگیری موسیقی در سنین بالاتر محدودیت در وقت شما برای تمرین روزانه است. نکته دیگر، حساسیت و شناخت گوش شما نسبت به موسیقی است که می‌خواهید یاد بگیرید. اگر گوش آشنا به موسیقی ایرانی به ویژه سنتور دارید، هیچگاه یادگیری موسیقی برای شما دیر نیست.

یادگیری کمانچه چقدر طول می‌کشد؟1399/6/9 13:15:40

اصولا یادگیری یک ساز به میزان تمرین و وقتی که برای آموزش آن می‌گذاریم بستگی دارد. یادگیری کمانچه حداقل یکسال زمان نیاز دارد. در این مدت روزانه بین نیم یا یک ساعت باید تمرین مرتب صورت گیرد. در اینجا منظور از “یادگیری” کمانچه درآوردن صدای قابل شنیدن از ساز است. پس از یکسال تمرین مداوم هنرجو چندین قطعه موسیقی فراگرفته و می‌تواند از ساز صدای مناسبی درآورد.

کوک سنتور برای دستگاه چهارگاه چیست؟1399/1/18 17:17:33

از پایین به بالا:

زردها: می بکار، فا بکار، سل بکار، لا کرن، سی بکار، دو بکار، ر بکار، می کرن، فا دیِز

سفیدها: می بکار، فا بکار، سل بکار، لا کرن، سی بکار، دو بکار، ر کرن، می بکار، فا بکار

پشت خرک سفیدها: می بکار، فا بکار، سل بکار، لا بمل، سی بکار، دو بکار، ر کرن، می بکار، فا بکار

توضیح: همه نت‌ها در سه موقعیت سنتور یکسان کوک می‌شود بجز دو مورد:

1- تفاوت در خرک چهارم سفید (لا) در جلوی خرک کرن و در پشت خرک بمل کوک می‌شود. علت پیش‌آمدگی اندک این خرک همین است.

2- در موقعیت زرد برای نواختن حصار خرک هفتم (ر) بکار، خرک هشتم (می) کرن و خرک نهم (فا) دیز کوک می‌شود.

تذکر: در قدیم برای اجرای گوشه حصار بجای فا دیز از فا سُری استفاده می‌شده است.

آموزش تصویری کوک برای سطح مبتدی: آشنایی با نحوه کوک سنتور

آموزش تصویری کوک چهارگاه برای سطح متوسطه: آموزش کوک چهارگاه

منظور از سطح مبتدی و متوسطه هنرآموزان در سازگاه چیست؟1399/6/12 13:57:45

سطوح آموزش موسیقی معمولا به سه دوره مقدماتی (مبتدی)، متوسطه و عالی (حرفه‌ای) تقسیم می‌شوند و کتب آموزشی، کلاس‌ها و یا فیلم‌های آموزشی معمولا بر این اساس طبقه‌بندی شده و به هنرجویان ارایه می‌شود. تداوم و پیوستگی در یادگیری موسیقی، متوسط ساعات تمرین روزانه، آشنایی به تئوری موسیقی، آشنایی به ردیف موسیقی ایرانی، اطلاعات عمومی از تاریخ موسیقی ایرانی و موسیقیدانان از جمله شاخص‌های سنجش سطح نوازندگی اشخاص است.

سطح مبتدی: هنرجویانی که حداکثر بتوانند سه قطعه با ساز بنوازند، نت‌ها را روی ساز پیدا کنند و بین یک هفته تا 3 ماه آموزش موسیقی دیده باشند، مبتدی محسوب می‌شوند. افرادی که به یادگیری نوازندگی علاقه داشته و در آستانه شروع یادگیری هستند نیز در این سطح طبقه‌بندی می‌شوند.

سطح متوسطه: هنرجویانی که یکی از کتب معمول آموزش موسیقی یا یکی از دوره‌های آموزشی سازگاه برای سطح مبتدی را به اتمام رسانده باشند، تا حدودی به ارزش زمانی نت‌ها، کسر میزان، کوک ساز، تعدادی از تکنیک‌های مضرابی، تعدادی از گوشه‌های ردیف موسیقی، تعدادی از فرم‌های موسیقی مانند چهارمضراب، پیش‌درآمد، تصنیف و … آشنایی داشته باشند، سطح متوسطه محسوب می‌شوند.

کوک سنتور برای دستگاه راست‌پنجگاه چیست؟1399/1/18 17:17:41

تقریبا مشابه کوک ماهور است، از پایین به بالا:

زردها: می بکار، فا بکار، سل بکار، لا بکار، سی بمل، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا بکار

سفیدها: می بکار، فا بکار، سل بکار، لا بکار، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

پشت خرک سفیدها: می بکار، فا بکار، سل بکار، لا بمل، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

توضیح: همه نت‌ها در سه موقعیت سنتور یکسان کوک می‌شود بجز دو مورد:

1- تفاوت در خرک چهارم سفید (لا) در جلوی خرک بکار و در پشت خرک بمل کوک می‌شود. برای این کار حدود 3 سانتیمتر خرک چهارم به جلو کشیده شود.

2- خرک هفتم (ر) در موقعیت زرد بکار و در موقعیت سفید کرن کوک می‌شود.

آموزش تصویری کوک برای سطح مبتدی: آشنایی با نحوه کوک سنتور

آموزش تصویری کوک راست‌پنجگاه برای سطح متوسطه: آموزش کوک راست پنج‌گاه

کتاب‌های رایج برای آموزش تار کدام هستند؟1399/6/16 16:30:53

کتاب دستور مقدماتی تار و سه‌تار (کتاب اول و دوم هنرستان) که موسی معروفی و یحیی زرین‌پنجه آن را تألیف کرده و روح‌الله خالقی تنظیم و به نت کرده است، از رایج‌ترین و قدیمی‌ترین کتاب‌های آموزشی تار هستند. از این کتاب سه ویرایش جداگانه در بازار کتاب موسیقی وجود دارد. کتاب دستور تار برای دوره ابتدایی و متوسطه، تألیف حسین علیزاده نیز از جمله کتاب‌های معتبر و رایج است. کتاب ردیف میرزاعبدالله به روایت نورعلی برومند که توسط ژان دورینگ نت‌نویسی شده نیز از کتب قدیمی برای یادگیری ردیف موسیقی ایرانی است.

کتاب‌های آموزشی تار

کتاب‌های نت برای تار شامل نت قطعات و اتودهای موسیقی برای تار

تعریف دستگاه در موسیقی ایرانی چیست؟1399/6/13 15:01:48

دستگاه در موسیقی ایرانی شامل تعدادی گوشه (قطعه موسیقی) است و هر دستگاه نظام فواصل و مد موسیقایی ویژه‌ای دارند. دستگاه تقریبا معادل گام در موسیقی غربی است و شامل ترکیبی از فواصل پرده، نیم پرده و ربع پرده از هفت نت است. همانطور که هر گوشه تقریبا یک درآمد (شروع)، اوج و فرود (پایان) دارد، دستگاه‌ها هم در فواصل مختلف شامل درآمد، نغمه، کرشمه، اوج، بسته‌نگار، زنگوله، حزین و فرود هستند. ترکیب خلاصه‌تر و محدودتری از دستگاه از لحاظ فواصل موسیقی وجود دارد که به آن آواز گفته می‌شود. موسیقی ایرانی هفت دستگاه و پنج آواز دارد که به کل آن ردیف گفته می‌شود. موسیقیدانان بزرگ هر یک روایت خود از ردیف را ارایه کرده‌اند و امروزه روایت‌های مختلفی از ردیف موسیقی ایرانی وجود دارد که در تعداد گوشه، آواز و یا حتی دستگاه، نام‌های آن و نغمات گوشه‌ها تفاوت‌هایی دارند.

مطالعه بیشتر: بررسی اجمالی روایت‌های مختلف ردیف موسیقی ایرانی

کوک کمانچه برای دستگاه‌های مختلف موسیقی ایرانی چیست؟1399/6/9 14:24:44

کمانچه در قدیم دو، سل، دو، سل کوک می‌شده است و با ورود ویولن به ایران مانند آن می، لا، ر، سل کوک می‌شود. امروزه نیز هم این کوک مورد استفاده است و هم کوکی مشابه کوک ساز تار. به ترتیب از سیم اول تا چهارم: ر، لا، ر (یک اکتاو بم‌تر)، سل که برای اجرای دستگاه شور استفاده می‌شود. در قدیم برای اجرای دستگاه‌های ایرانی سیم‌های اول و دوم در کمانچه فاصله چهارم (یا پنجم) کوک می‌شدند، سیم سوم یک اکتاو بم‌تر از سیم اول، و سیم چهارم یک اکتاو بم‌تر از سیم دوم کوک می‌شده است. کوک کمانچه برای دستگاه نوا: رِ لا رِ سل / برای دستگاه ماهور: می لا رِ لا / برای همایون، چهارگاه، ماهور و راست پنجگاه: می لا می لا

درس اول از آموزش مقدماتی کمانچه: آشنایی با کمانچه

چه هنگامی باید سیم‌های سه‌تار تعویض شود؟1399/6/15 9:50:35

کیفیت سیم‌های سه‌تار به عوامل مختلفی بستگی دارد از جمله آب و هوایی که ساز در آن نگهداری می‌شود، میزان تمرین روزانه هنرجو یا نوازنده، جنس و کیفیت سیم‌ها و کیفیت ساخت ساز سه‌تار. از سوی دیگر نوازندگان و سازندگان سه‌تار معمولا نشانه‌هایی برای تعیین زمان تعویض سیم‌ها تعریف می‌کنند از جمله ناکوک شدن مداوم (خالی کردن کوک)، گز زدن سیم، نشانه‌هایی از زنگ‌زدگی و خوردگی روکش سیم‌ها هم در قسمت دسته و هم در قسمتی که مضراب نواخته می‌شود (کاسه) و … . بنابراین زمان تعویض سیم‌های سه‌تار می‌تواند بسیار متغییر باشد. اما برای هنرجویان در سطح مبتدی که تمرین معمولی روزانه انجام می‌دهند و ساز مشقی دارند بهتر است هر شش ماه یکبار سیم‌ها تعویض شوند. تعویض سیم و کوک آن برای تربیت حساسیت گوش هنرجویان نیز مفید است.

سنتور رطوبتی چیست؟1399/7/1 12:44:49

سنتور رطوبتی سنتوری است که برای استفاده در مناطق مرطوب مناسب است و طبق ادعای سازنده هنگام استفاده طولانی از آنها در مناطق مرطوب مثل شمال ایران، آسیبی به ساز وارد نمی‌شود. در این حالت سازنده معمولا از چوبی استفاده کرده که رطوبت دیده و تغییرات چوب در اثر رطوبت توسط سازنده در تراش صفحه در نظر گرفته شده است. در غیر این صورت صفحه روی سنتور در هوای مرطوب در میان‌مدت اصطلاحا کاسه‌ای می‌شود و صدای ساز افت خواهد کرد.
توضیح اینکه صفحه روی سنتور تحدب بسیار کمی به سمت بالا دارد و پس از سیم انداختن این تحدب زیر فشار زیادی قرار می‌گیرد. رطوبت و دما بر این تحدب تأثیر دارند و اگر در اثر هوای مرطوب انحنای صفحه به سمت پایین حرکت کند، چون فشار سیم همچنان وارد است، پس از تغییر در شرایط آب و هوا (تغییر فصل یا تغییر محل نگهداری ساز به آب‌وهوای خشک)، دیگر صفحه با توجه به فشار سیم‌ها نمی‌تواند دوباره به حالت تحدب قبلی بازگردد و این وضع بر صدا تأثیر منفی دارد. اما اگر تحدب صفحه پس از افزایش رطوبت به بالا انجام شود، تأثیر مثبت بر صدا دارد و پس از تغییر شرایط، امکان بازگشت صفحه به حالت قبل وجود دارد. یکی از آثار این تغییر مثبت، افزایش فرکانس سیم‌هاست. مثلا اگر کوک مبنا 440 هرتز باشد، پس از تغییر تحدب به سمت بالا در اثر رطوبت کوک مبنا تا حداکثر 445 هرتز می‌تواند افزایش یابد.

کتاب مناسب برای آموزش سنتور به مبتدی چیست؟1399/6/12 13:55:37

کتاب دستور سنتور از فرامرز پایور، کتاب شیوه سنتورنوازی از پشنگ کامکار و کتاب خودآموز سنتور از حسین صبا از معمول‌ترین کتاب‌های آموزش سنتور در سطح مبتدی هستند. نقاط قوت دو کتاب دستور سنتور و شیوه سنتورنوازی انسجام و روشمندی در آموزش، تنوع در درس‌ها و تکنیک‌های تئوری و اجرای موسیقی است. به علاوه، ادامه این کتاب‌ها در سطوح بالاتر نیز چاپ شده از جمله دوره ابتدایی سنتور (فرامرز پایور)، گلنار (پشنگ کامکار) و … که امکان دنبال کردن همان شیوه آموزش را به هنرجو می‌دهد.

شیوه آموزش پیشنهادی در کلاس‌های حضوری: گزیده درس‌های آموزش سنتور برای مبتدیان

مطالعه بیشتر: نوازندگی سنتور از علاقه تا عمل

مجموعه کتاب‌های آموزشی سنتور در فروشگاه سازگاه

مجموعه کتاب‌های نت برای سنتور در فروشگاه سازگاه

دوره آموزشی نوازندگی سنتور برای سطح مبتدی

چقدر طول می‌کشد تا بتوانیم کنسرت بدهیم؟1399/1/18 17:32:10

برای یک اجرای معنادار در موسیقی ایرانی علاوه بر اینکه باید چند قطعه موسیقی بلد باشیم، چند قطعه‌ی به اصطلاح آوازی هم باید یادبگیریم تا مثل نخ تسبیح، این قطعات را به یکدیگر وصل کنیم. مثلا یک پیش‌درآمد چطور باید به یک رِنگ یا تصنیف وصل شود! این کار با استفاده از قطعات آوازی مثل درآمد، کرشمه، نغمه، بسته‌نگار و … که گوشه‌ها یا قطعات موجود در ردیف موسیقی ایرانی هستند انجام می‌شود.

مطالعه بیشتر: چقدر طول می‌کشد تا بتوانیم کنسرت بدهیم؟

نوانس در موسیقی چیست و با سازهای ایرانی چطور اجرا می‌شود؟1399/6/16 16:23:14

نوانس یا ویبراتو به معنای درجه شدت و ضعف در یک نغمه (نت) پیوسته موسیقی است، یعنی هرگاه یک صوت شروع می‌شود قبل از آنکه تمام شود شدت صدا کم و زیاد شود. نوانس لرزش صدا یا حالت دادن به صوت است. این‌کار در آواز ایرانی به کمک تربیت حجره یا در مواردی کمک گرفتن از زبان و دهان انجام می‌شود. در سنتورنوازی به کمک کم و زیاد کردن شدت نواخت مضراب‌های راست و چپ در ریز، تحریر یا شلال، در تارنوازی، سه‌تارنوازی و کمانچه‌نوازی به کمک لغزش دست چپ روی دسته ساز و کمی هم استفاده از لغزش مضراب (یا کمان) روی ساز با دست راست، در تمبک‌نوازی (به شیوه مدرن) با کم و زیاد کردن فشار یک دست روی پوست (یا حرکت دادن دست در شعاع) و حرکت دادن یا ضربه زدن به پوست با دست دیگر و در نی‌نوازی بیشتر به کمک کم و زیاد کردن مقدار هوای وارد شده به ساز به کمک گلو و لب‌های نوازنده. از دیدگاه موسیقیدانان، انجام بیش از حد نوانس در جملات موسیقی ایرانی ممکن است در کیفیت زیبایی‌شناسانه موسیقی تأثیر منفی داشته باشد.

سنتور چه رنگی بهتر است؟1399/1/18 17:16:38

بهترین رنگ برای سنتور آن است که سطح چوب و منافذ آن را نپوشاند تا بر صدا تأثیر منفی نگذارد. سازهایی که رنگ شده‌اند به احتمال زیاد کیفیت صدای آن‌ها افت کرده و یا سنتورهای خوبی از آب در نمی‌آیند.

کلیفون چیست؟1399/6/9 13:37:11

کمان یا آرشه کمانچه از موی دم اسب ساخته می‌شود و برای ایجاد چسبندگی و تولید صدا باید به ماده‌ای آغشته شود. در قدیم از صمغ درخت حسن‌لبه استفاده می‌شده است. این گیاه در ایران هم پیدا می‌شود. پس از آشنایی ایرانیان با موسیقی غربی و از جمله ویولن، کُلیفون (colophon)  که برای آرشه ویولن استفاده می‌شد، جایگزین صمغ پیش‌گفته شد. کلیفون یا رِزین نیز از صمغ یا شیره درختان تهیه می‌شود و سخت و زردرنگ است. هر از گاهی موی کمان یا آرشه باید به این ماده آغشته شود تا زبر شده و چسبندگی بیشتری به سیم‌های کمانچه داشته باشد تا صدای واضح‌تری تولید شود.

نوازندگان مشهور سنتور چه کسانی هستند؟1399/6/12 14:06:19

محمدصادق خان سرورالملک، حسن خان سنتوری، علی اکبر شاهی و سماع حضور از نوازندگان برجسته سنتور در اواخر دوره قاجار هستند. حبیب سماعی یکی از نوابغ سنتورنواز بوده و از ساز او تعدادی صفحه ضبط شده موجود است. ابوالحسن صبا، رضا ورزنده، حسین صبا و حسین ملک نیز از نوازندگان برجسته و صاحب سبک سنتور هستند. در دوران معاصر فرامرز پایور، مجید کیانی، پشنگ کامکار و پرویز مشکاتیان از نوازندگان صاحب سبک مشهور هستند.

موقع کوک کردن سیم پاره شد، چه کنم؟1399/1/18 17:12:03

اوایل که به کوک کردن ساز مسلط نیستیم احتمال پاره شدن سیم هنگام کوک کردن زیاد است. همین‌طور هنگام نواختن، در اثر ضربه محکم یا اکسیدشدن یا حتی به دلیل جنس نازل، ممکن است سیم پاره شود. از سیم پاره شده نمی‌توان دوباره استفاده کرد. برای انداختن هر سیم سنتور حدودا به یک متر سیم نو نیاز است و باید نحوه پیچیدن سر سیم، انداختن سیم دور گوشی و کوک کردن و یکصدا کردن سیم نو با بقیه سه سیم یک خرک را هم بلد باشیم. در فروشگاه‌ها معمولا یک دست کامل سیم فروخته می‌شود که برای انداختن 36 سیم (زرد یا سفید) کافیست.

هنرجویان مبتدی می‌توانند سیم زرد و سفید را از فروشگاه سازگاه تهیه کنند. سر سیم‌های موجود در فروشگاه پیچیده و آماده استفاده است.

چرا وقتی سنتور می‌زنیم صدای بدی می‌دهد؟1399/1/18 17:12:47

دو دلیل عمده می‌تواند داشته باشد. یک اینکه شما هنگام نواختن هر ضربه را روی چندین خرک فرود می‌آورید و بنابراین چندین نت همزمان شنیده می‌شود که خوشایند گوش نیست. دوم اینکه ساز شما از کوک خارج شده است. اگر مبتدی هستید احتمال اولی خیلی بیشتر است و اگر سازتان مدت زیادیست کوک نشده احتمال دومی بیشتر است.

تندا (ضرباهنگ، تمپو) چیست و انواع آن کدام است؟1399/6/9 13:00:05

به سرعت اجرای یک قطعه موسیقی تندا گفته می‌شود و با مترونوم سنجیده می‌شود. انواع تندا عبارت است از: بسیار کند (40)، سنگین و کشیده (40-60)، سنگین (60-66)، آرام و بدون شتاب (66-76)، آرام و روان (76-100)، کمی تندتر از آرام (100-108)، سرعت میانه (108-120)، تند (120-168)، خیلی تند و شتابان (168-200). در ابتدای صفحه نت هر قطعه موسیقی تندا یا سرعت اجرای آن نوشته می‌شود که همان عدد بر روی مترونوم قابل تنظیم است. در قطعات آموزشی مقدماتی معمولا هر سیاه برابر با 60 نوشته می‌شود که تقریبا به معنای هر ضربه (هر مضراب روی ساز) به اندازه یک ثانیه در نظر گرفته می‌شود.

نوازندگان مشهور ساز نی چه کسانی هستند؟1399/6/12 10:19:45

نایب اسدالله قدیمی‌ترین نوازنده نی است که صدای ساز او امروزه در دست است. موسی‌خان نی‌نواز و مهدی نوایی نیز از نوازندگان قدیمی ساز نی هستند. حسن کسایی از صاحبان سبک و مکتب در نی‌نوازی در دوران معاصر است. از سایر نوازندگان مشهور ساز نی می‌توان به محمد موسوی، حسن ناهید، محمد علی کیانی‌نژاد، حسین عمومی و جمشید عندلیبی اشاره کرد.

 

کوک سنتور سل دیز چیست؟1399/6/6 16:15:58

خرک سوم از پایین در سنتور سل دیز به اندازه نیم پرده بالاتر (زیرتر) از سنتور معمولی کوک می‌شود. در صورتی که مبنا همان 440 هرتز در نظر گرفته شود، خرک سوم از پایین باید سل دیز (لا بمل) اکتاو چهارم کوک شود. همچنین می‌توان فرکانس مبنا را 465 هرتز در نظر گرفت و به روال عادی کوک کرد. در این حالت هنگام کوک کردن با تیونر، خرک سوم همان سل اکتاو چهارم کوک می‌شود.

کوک سنتور سل دیز (لا بمل) برای دستگاه شور از پایین به بالا:

زردها: فا کرن، فا دیز، سل دیز، لا سُری، سی بکار، دو دیز، ر سری، می بکار، فا دیز

سفیدها: فا کرن، فا دیز، سل دیز، لا سری، سی بکار، دو دیز، ر دیز، می بکار، فا دیز

پشت خرک سفید: فا کرن، فا دیز، سل دیز، لا بکار، سی بکار، دو دیز، ر دیز، می بکار، فا دیز

سنکپ در موسیقی چیست؟1399/6/13 13:43:05

سَنکُپ (syncope) به حالتی گفته می‌شود که در آن ضرب ضعیف روی ضرب قوی ادامه می‌یابد. ادامه قسمت ضعیفِ ضرب به ضربِ بعد نیز ایجاد سنکپ می‌کند. به زبان ساده‌تر سنکپ عبارت است از اختلال، آشفتگی یا انقطاع در جریان معمول ریتم (وزن) است.

کوک سنتور برای دستگاه ماهور چیست؟1399/1/18 17:17:47

تقریبا مشابه کوک دستگاه راست‌پنجگاه است، از پایین به بالا:

زردها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا کرن، سی بمل، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا بکار

سفیدها: می بکار، فا بکار، سل بکار، لا بکار، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

پشت خرک سفیدها: می بکار، فا بکار، سل بکار، لا بمل، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

توضیح: همه نت‌ها در سه موقعیت سنتور یکسان کوک می‌شود بجز سه مورد:

1- تفاوت در خرک چهارم سفید (لا) در جلوی خرک بکار و در پشت خرک بمل کوک می‌شود. برای این کار حدود 3 سانتیمتر خرک چهارم به جلو کشیده شود.

2- خرک هفتم (ر) در موقعیت زرد بکار و در موقعیت سفید کرن کوک می‌شود، برای نواختن دلکش، راک‌ها و عراق.

3- خرک اول (می) و خرک چهارم (لا) در موقعیت زرد مانند شور، کرن کوک شود، برای نواختن شکسته و دلکش.

آموزش تصویری کوک برای سطح مبتدی: آشنایی با نحوه کوک سنتور

آموزش تصویری کوک ماهور برای سطح متوسطه: آموزش کوک ماهور

سه‌تار خوب از کجا تهیه کنم؟1399/6/15 13:30:47

اگر علاقمند به شروع یادگیری سه‌تار هستید و قبلا هیچ تجربه آموزش موسیقی نداشته‌اید و گوشتان به صوت موسیقایی ناآشناست، حتما از یک فرد معتمد برای انتخاب و خرید ساز کمک بگیرید و حتما از فروشگاه‌های معتبر و از ساز‌های با نام سازنده مشخص خرید کنید. خرید سه‌تارهای متفرقه و ارزان قیمت اتلاف ذوق و پول است. عرف در بازار خرید ساز این است که خریدار حداقل یک هفته فرصت دارد تا ساز خریداری شده را به مدرس خود نشان دهد و در صورتی که او به هر دلیل آن را تأیید نکند، فروشنده ساز موظف است ساز را تعویض کرده یا حتی پس بگیرد.

چه سنتوری برای من مناسب است؟1399/1/18 17:21:59

اگر گوش شما میان صدای چندین سنتور با قیمت‌های مختلف تشخیص نمی‌دهد که کدام بهتر است، سازهای رده مشقی برای شما مناسب است. اگر بین یک تا پنج سال تجربه نوازندگی و یادگیری موسیقی دارید، سازهای نیمه حرفه‌ای برای شما مناسب است.

مطالعه بیشتر:7 نکته در مورد ساز خوب

آیا با خودآموز سنتور می‌توان سنتورنوازی یاد گرفت؟1398/8/16 12:30:44

مباحث مقدماتی نوازندگی سنتور و کلیات تئوری موسیقی را می‌توان به صورت خودآموز فراگرفت. مطالبی نظیر گرفتن مضراب، ضربه زدن به سیم، نام و علامت نت‌ها و پیدا کردن آن روی سنتور، انواع نت‌ها از لحاظ کشش (سیاه، چنگ و …) و نت‌خوانی مقدماتی را می‌توان در مدت کوتاه فراگرفت. اگر به‌دنبال یادگیری یک یا چند قطعه ساده موسیقی هستید و می‌خواهید فقط با سنتور چند مضرابی بنوازید، معمولا با کتب آموزش سنتور به هدفتان می‌رسید. اما یادگیری تکینک‌های نوازندگی، نت‌خوانی فرم‌های پیچیده موسیقی نظیر ضربی‌ها و درک زیبایی‌شناسی موسیقی ایرانی تنها با کمک مدرس، استفاده از روش‌های آموزشی تجربه شده و یادگیری ردیف موسیقی ایران امکان‌پذیر است.

تمبک (ضرب) چه اجزایی دارد؟1399/6/13 13:32:21

تمبک یا ضرب از 5 قسمت تشکیل شده: پوست، دهانه بزرگ، تنه، نفیر و دهانه کوچک. پوست بر روی دهانه بزرگ کشیده می‌شود و به سه ناحیه مرکزی، میانه و کناره تقسیم می‌شود. تُم برای قسمت میانی و بَک برای قسمت کناره بکار می‌رود.

تفاوت سنتور مشقی، نیمه‌‌حرفه‌ای و حرفه‌ای چیست؟1399/1/18 17:26:37

به زبان ساده، اگر کیفیت صدای ساز طی سالیان بهتر شود، این ساز حرفه‌ایست. ساز حرفه‌ای برای افراد مبتدی و آنها که کم ساز می‌نوازند و به کوک احاطه ندارند، مناسب نیست. ساز مشقی بیش از دو سه سال برای هنرجویان مناسب نیست و پس از آن باید ساز بهتری تهیه کنند. اما می‌توانند میزان علاقه به ادامه موسیقی، کوک و نگهداری ساز را با آن تجربه کنند. ساز نیمه‌حرفه‌ای برای آنها که می‌خواهند از ابتدا با ساز خوش ساخت و خوش صداتری تمرین کنند و آنها که چندین سال است می‌نوازند بهترین گزینه است.

مجموعه سازهای سازگاه

سنتور خوب از کجا تهیه کنم؟1399/1/19 17:16:33

اگر هیچ تجربه یادگیری موسیقی ندارید و با خرید ساز می‌خواهید شروع کنید، بهترین گزینه برای شما اعتماد به فروشنده است! هیچ راه مطمئنی وجود ندارد که شخصی که گوشش با موسیقی آشنایی ندارد بتواند در انتخاب و خرید سازِ خوب، درست تصمیم بگیرد. ضمن اینکه به قیمت‌های ساز هم اشراف ندارید و ممکن است سازی را به نسبت کیفیتش گران‌تر بخرید. اگر هم فروشنده مورد اعتماد سراغ ندارید، یک ساز مشقی بخرید. ساز مشقی قیمت و کیفیت پایینی دارد، اما حداقل یکی‌دو سال می‌توان با آن نواخت و نوازندگی و کوک‌کردن را با آن آموخت. پس از آن می‌توانید خودتان ساز با صدای دلخواهتان را انتخاب و به قیمت مناسب و واقعی آن خریداری کنید. دقت کنید ساز مشقی که می‌خرید حتما مُهر و نام سازنده معتبر و مورد تأیید داشته باشد.

اگر از فروشگاه‌های سازفروشی خرید کنید طبق عرف یک هفته فرصت دارید تا ساز خریداری شده را به مدرس یا شخص آگاه نشان دهید و اگر او تأیید نکند، می‌توانید تعویض کنید و یا اگر شرط کرده باشید، می‌تواند ساز را پس دهید.

نام برخی از سازندگان معتبر سنتور

توضیحات تصویری در مورد مشخصات ساز خوب: آشنایی مقدماتی با سنتور

یک نمونه از بررسی ساز مشقی: سنتور مشقی

مُهر ساز چیست؟

مطالعه بیشتر: سنتور خوب از کجا تهیه کنم؟

مجموعه سازهای منتخب فروشگاه سازگاه

اجزای تشکیل‌دهنده ساز کمانچه کدام است؟1399/6/12 7:18:23

کمانچه از جمله سازهایی است که پس از آشنایی موسیقیدانان ایرانی با موسیقی و سازهای غربی بیشترین تأثیر را پذیرفت. کمانچه در قدیم با سه سیم نواخته می‌شد و کمانچه‌های قدیمی طول دسته بلند‌تری داشتند. نحوه دست گرفتن کمانچه و نواختن کمانچه هم دچار تغییراتی شد. قسمت بالای ساز کمانچه صُراحی نامیده می‌شود و هر یک از چهار سیم آن به وسیله گوشی از یک سو و سیم‌گیر از سوی دیگر به ساز متصل می‌شود. پایه، کاسه، دسته، صراحی و تاج، اجزای اصلی ساز کمانچه هستند. شیطانک، خرک، پوست (معمولا از پوست بره) و کمان سایر اجزای تشکیل دهنده ساز کمانچه هستند. کمان (یا آرشه) چوبی است که موی دم اسب روی آن کشیده می‌شود و با صمغ درخت یا کلیفون آن را آغشته می‌کردند که از کشیده شدن کمان به سیم کمانچه، صدا حاصل شود.

پرده‌های تار و سه‌تار چندتاست و چندلایه بسته می‌شود؟1399/6/15 12:14:55

بر روی تار و سه‌تار معمولا 25 یا 28 پرده سه و چهارلایه با توجه به سبک نوازندگی بسته می‌شود. در سبک‌های آموزشی / نوازندگی که بیشتر بر مکاتب تارنوازی دهه‌های اخیر استوار است 28 پرده بسته می‌شود. منظور از لایه در اینجا تعداد دفعاتی است که نخ برای یک پرده به دور دسته ساز پیچیده می‌شود. این 25 یا 28 پرده حدود 2 اکتاو است. یعنی هر نت در دوجای دسته ساز تکرار می‌شود و مشتقات آن نت (بمل، کرن، سری، دیز) نیز در دسترس است. نت‌هایی که به عنوان سرکلید (نت اصلی) در دستگاه شور استفاده می‌شوند چهارلایه بسته می‌شوند تا تشخیص آن ساده‌تر شود و مابقی پرده‌ها سه‌لایه بسته می‌شوند و مبنا برای این کار معمولا نت‌های سیم اول ساز در نظر گرفته می‌شود.

مُهر سنتور چیست؟ آیا تعداد مهر بیشتر به معنای بهتر بودن صداست؟1398/9/4 7:05:41

مُهر، علامت تجاری است که سازنده سنتور برای تضمین کیفیت ساز روی آن حک می‌کند. مُهرها هرجای ساز می‌توانند حک شوند و تعداد بیشتر معمولا نشان دهنده کیفیت بهتر ساخت، عمر بیشتر چوب صفحه و قیمت بالاتر است. صرف وجود یک علامت (مُهر) نشانه مرغوبیت نیست و نام سازنده باید برای خریدار شناخته شده و معتبر باشد، در غیر این صورت هرشخصی می‌تواند علامت تجاری روی هر سنتور با هر کیفیتی حک کند.
مُهرِ بیشتر به معنای صدای بهتر نیست. این موضوع بستگی زیادی به سلیقه صوتی ما دارد. اگر سلیقه گوشمان هنوز شکل نگرفته، خرید سنتور با مهرهای بیشتر توصیه نمی‌شود و اگر سلیقه‌ای داریم، در این صورت تعداد مهرها ملاک نیست. حتی ممکن است سازی ارزان‌تر یا با یک مهر، از ساز سه مهر بهتر باشد. اما به طور کلی وقتی سازنده‌ای از تعداد بیشتری مهر استفاده می‌کند، به این معنی است که از نظر او آن ساز کیفیت ساخت و صدای بهتری دارد.

تمبک، دمبک، تنبک یا ضرب، کدام درست است؟1399/6/13 9:59:54

تُنبَک به ضم اول بر وزن اُردَک، دُهلی است دُم دراز که از چوب و سفال سازند، در یک سوی آن پوستی نازک کشند و زیربغل گرفته و با انگشتان می‌نوازند. با این تعریف تنبک از همه درست‌تر به نظر می‌رسد، اما هرگاه “نون” ساکن قبل از “ب” واقع شود، به “میم” تبدیل می‌شود. بنابراین درست‌ترین نام “تُمبَک” است. در قدیم (اواخر دوره قاجار) آن را ضرب می‌گفته‌اند و دمبک یا دنبک، خوانش عامیانه تمبک است. در متون و رسالات موسیقی و همچنین در لغت‌نامه‌ها و اشعار شاعران از نام‌های دیگری مانند خُنبَک، خُنبَگ، خُمِّک، تَبَنگ، تَلَنگ، دومبَلَگ، تُنبوک و … استفاده شده است. (منبع: کتاب آموزش تمبک با همکاری حسین تهرانی، “گفتار یکم، دُمبک، تُنبک، ضرب” تألیف دکتر ضیاءالدین سجادی)

برای کوک سیم‌های ساز، چطور با تیونر کار کنم؟1399/6/17 15:23:42

به سیم ضربه زده و میزان اختلاف فرکانسی که سیم دارد با آنچه که باید باشد را در تیونر اندازه می‌گیریم. تیونرها معمولا اختلاف فرکانس را به نحوی به کاربر نشان می‌دهند، یا با تغییر رنگ، یا با درجه انحراف از آنچه که باید باشد. سپس گوشی ساز را “خیلی آرام” می‌پیچانیم. اگر سیم بالاتر از فرکانسی که باید باشد، است، یعنی باید سیم را شُل کنیم و برعکس آن، یعنی سیم را باید سفت کنیم یا بکشیم. قبل از شروع کوک، حتما جهت چرخش گوشی و سفت (زیر) و شُل (بم) شدن سیم به واسطه چرخش گوشی را یکبار کنترل کنید تا سیم از کشش زیاد پاره نشود. اگر فرکانس سیم پس از کوک کردن چند سِنت (سانت) موسیقی با اصل آن در تیونر تفاوت داشته باشد ایرادی نیست. حد مجاز این اختلاف معمولا بین 5 تا 10 سانت موسیقایی است. تیونرهای خارجی (مثلا TunerT1) هفت نت اصلی، دو=C، ر=D، می=E، فا=F، سل=G، لا=A، سی=B را با حروف انگلیسی نشان می‌دهند.

آیا خودم می‌توانم ساز تارم را کوک کنم؟1399/6/16 16:01:32

اگر مبتدی هستید و سابقه نوازندگی شما کمتر از سه ماه است، توصیه می‌شود که کوک ساز را مدرس‌تان واگذار کنید، چون گوش شما هنوز به اصوات موسیقایی آشنا نیست و حتی با کمک تیونر هم نمی‌توانید فواصل را تشخیص دهید. اما با توجه به اینکه کوک تار به واسطه پوست آن مدام ناکوک می‌شود، دیر یا زود باید خودتان دست به‌کار شوید. چون تمرین با ساز ناکوک هم برای تربیت گوش موسیقایی خوب نیست. استفاده از تیونر برای کوک ساز توصیه می‌شود. برای این کار باید فقط دو چیز یاد بگیرید، یکی تنظیم کردن کوک یکی از سیم‌های اول (سفید) تار روی نت دو به کمک تیونر و دیگری همصدا کردن سیمِ دیگر سفید با سیم اولِ کوک شده. حالا دیگر با گرفتن پرده سل روی سیم اول، می‌توانید سیم‌های زرد (دوم) را یک اکتاو بم‌تر از آن (سل اکتاو پایین‌تر) کوک کنید و از تیونر هم کمک بگیرید. سیم پنجم با سیم اول همصداست و سیم ششم هم یک اکتاو بم‌تر از سیم سفید و نت دو کوک می‌شود.

کتاب‌های آموزشی برای سه‌تار چیست؟1399/6/13 9:09:34

قدیمی‌ترین و متداول‌ترین کتاب آموزشی سه‌تار، دستور مقدماتی تار و سه‌تار، کتابی است که با همکاری موسی معروفی و یحیی زرین‌پنجه از موسیقیدانان و نوازندگان تار برای دوره اول و دوم هنرستان موسیقی تألیف شده و روح‌الله خالقی آن را نت نویسی و تنظیم کرده است. از این کتاب ویرایش‌های هوشنگ ظریف، سیاوش برهانی و شهاب منا در بازار موجود است. حسین علیزاده نیز درس‌های این کتاب را به صورت آموزشی نواخته است. علاوه بر این، کتاب و لوح فشرده دستور سه‌تار دوره‌ی ابتدایی و متوسطه تألیف حسین علیزاده و دوره چهارجلدی کتاب آموزش سه‌تار تألیف جلال ذوالفنون از جمله کتاب‌های متداول برای آموزش سه‌تار در مقاطع مقدماتی و متوسطه هستند.

کتاب‌های آموزشی سه‌تار

کتاب‌های نت برای سه‌تار شامل نت قطعات موسیقی

اگر بخواهیم کیفیت صدا را توصیف کنیم، چند نوع کیفیت صدا وجود دارد؟1399/1/18 17:10:59

پاسخ بسیار مشکل است و بستگی زیادی به سلیقه صوتی گوش هر شخص و نحوه توصیف و استفاده او از کلمات برای توصیف صدا دارد. صدای زنگ‌دار، صدای نرم، مخملی، صدای پُر و مانند آن برخی اصطلاحاتی است که نوازندگان حرفه‌ای هنگام آزمایش سنتوری که اولین بار است با آن می‌نوازند، استفاده می‌کنند.

چه چوبی برای ساخت مضراب سنتور مناسب است؟1398/8/16 12:12:18

مناسب‌ترین و معمول‌ترین چوب برای مضراب، گردو است. چوب‌های گل سرخ، ازگیل و گلابی هم مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای صدای تیز و حجیم سنتور و سبک نوازندگی بدون نمد، بهتر است از بخش متراکم چوب گردو یا ازگیل استفاده شود تا در اثر ضربه به سیم‌ها، سر مضراب دچار خوردگی نشود. برای صدای نرم‌تر، کم حجم‌تر و سبک نوازندگی با نمد، استفاده از چوب‌هایی مثل گلابی توصیه شده است.

 

تم، پلنگ، اشاره و ریز در تمبک‌نوازی به چه معنا بوده و چگونه نواخته می‌شوند؟1399/6/13 14:11:53

تُم ضربه‌ایست که به ناحیه مرکزی تمبک نواخته می‌شود و طرز نواختن آن به این صورت است که دست راست با کمک ساعد از مچ حرکت کرده و در وسط پوست فرود می‌آید. در این حالت کف دست به داخل حالت برآمده دارد و نباید ضربه با نوک انگشتان نواخته شود.

پِلَنگ ضربه‌ایست شبیه به بشکن زدن با دو انگشت سوم (بِنصِر) و شست و با دست چپ در ناحیه کناره به پوست ساز وارد می‌شود. عمل بشکن‌زدن با سایر انگشت‌ها و به کمک انگشت شست نیز امکان‌پذیر است.

اشاره ضربه‌ای حاصل از انگشت اول (سَبابه) و دوم (وُسطی) دست چپ است که در ناحیه میانه پوست فرود می‌آید. ضربه را انگشت اول پس از عبور از انگشت دوم به پوست ساز وارد می‌کند.

ریز به ضربه‌های مساوی گفته می‌شود که به طور سریع و متناوب به کمک انگشتان دو دست اجرا شوند. گاه ریز با ده انگشت نیز اجرا می‌شود.

سایر اصطلاحات متداول در تمبک‌نوازی عبارت است از: ریزپلنگ، ریزشلاقی، پیش ریز، روی چوب، ریز ناخنی، گرفته و … . (از کتاب آموزش تمبک با همکاری حسین تهرانی)

نوازندگان مشهور تمبک چه کسانی هستند؟1399/6/17 15:36:47

تا اواخر دوره قاجار بیشتر موسیقیدانان با فراگیری ضرب (تمبک) آموزش موسیقی را شروع می‌کردند و خوانندگان در هنگام ضبط صفحه، ضرب هم می‌گرفتند (می‌نواختند). محمد باقر ضرب‌گیر، حاجی خان و بسیاری از نوازندگان و خوانندگان حرفه‌ای موسیقی مانند سماع حضور، حسین طاهرزاده، پروانه و … ضرب می‌نواخته‌اند. در دوران معاصر حسین تهرانی پایه‌گذار ضرب‌نوازی نوین محسوب می‌شود. امیرناصر افتتاح، بهمن رجبی، محمد اسماعیلی، جهانگیر ملک، ناصر فرهنگ‌فر و مرتضی اعیان از جمله تمبک‌نوازان در سبک‌های مختلف امروزین هستند.

مدرس چقدر در فرایند آموزش اهمیت و تأثیر دارد؟1399/1/25 16:49:39

برای مبتدیان و افرادی که تازه می‌خواهند به فراگیری موسیقی بپردازند، مدرس نقش تعیین‌کننده‌ای از جهت علاقمند کردن آن‌ها به ادامه راه یادگیری موسیقی دارد. برای این منظور مدرس باید “روش آموزشی” داشته باشد، زیاد سخت‌گیر نباشد، مهربان باشد و … . اما به ویژه در ابتدای راه یادگیری موسیقی، شهرت حرفه‌ای مدرس در موفقیت هنرجویان تأثیر چندانی ندارد. هر مدرسی که بتواند اصول آموزشی را به هنرجویان انتقال دهد، برای شروع این راه کافیست.

سنتورنوازی من در چه سطحی است؟1399/2/14 10:46:41

خودتان را ارزیابی کنید:

چه درسی از چه کتابی را می‌توانم روان اجرا کنمدر چه سطحی هستید
درس 1 کتاب دستور سنتور / درس 3 کتاب شیوه سنتورنوازیمقدمات نت‌خوانی را می‌دانید
درس 14 کتاب دستور سنتور / درس 20 کتاب شیوه سنتورنوازینت‌خوانی شما تقریبا تکمیل است
درس 21 کتاب دستور سنتور / درس 27 کتاب شیوه سنتورنوازیمقدمات ریتم و وزن را می‌دانید
درس 27 کتاب دستور سنتور (شهرآشوب) / درس 48 کتاب شیوه سنتورنوازیدر نوازندگی تقریبا روان هستید
درس 53 کتاب شیوه سنتورنوازیریز، تریل، نقطه‌دار، دُراب و وزن را می‌دانید
درس 76 و 79 کتاب شیوه سنتورنوازیسطح مبتدی را تمام کرده‌اید.

در تعیین سطح یا ارزیابی نوازندگی سه عامل اهمیت دارد:

– فیزیک نوازندگی (اِکُول): وضعیت نشستن، مچ‌ها، مضراب‌زدن و…

– میزان آشنایی و مهارت در نت‌خوانی و زمان‌بندی نغمات

– سونوریته: کیفیت اجرا از لحاظ تکنیک نوازندگی و شیوه اجرا

مطالعه بیشتر: راهنمای علاقمندان به یادگیری سنتور

کوک سنتور برای دستگاه سه‌گاه چیست؟1399/1/18 17:17:27

تقریبا مشابه کوک دستگاه شور است، از پایین به بالا:

زردها: می کُرُن، فا بِکار، سل بکار، لا کرن، سی بِمُل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا کرن، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

پشت خرک سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا بمل، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

توضیح: همه نت‌ها در سه موقعیت سنتور یکسان کوک می‌شود بجز یک مورد:

1- تفاوت در خرک چهارم سفید (لا) در جلوی خرک کرن و در پشت خرک بمل کوک می‌شود. علت پیش‌آمدگی اندک این خرک همین است.

آموزش تصویری کوک برای سطح مبتدی: آشنایی با نحوه کوک سنتور

آموزش تصویری کوک سه‌گاه برای سطح متوسطه: آموزش کوک سه‌گاه

شیوه‌ها و سبک‌های آموزشی برای نی چیست؟1399/6/12 10:12:35

یک سبک نوازندگی نی‌نوازی نایب اسدالله، از نوازندگان و موسیقیدانان دربار ناصرالدین شاه است که به قول خودش نی را از آغل گوسفندان به دربار پادشاه برد. ساز نی که او استفاده می‌کرده کوتاه‌تر از نی هفت بند متداول امروزی است و صدادهی سازش با نی‌نوازی امروزی متفاوت است. برخی از نوازندگان معاصر تلاش‌هایی برای بازسازی صدای نی و شیوه نوازندگی نایب‌اسدالله انجام داده‌اند و امروزه این گونه نی‌نوازی به “نی‌نوازی قدیم” مشهور است. سبک دیگر نی‌نوازی حسن کسایی است که او را مبدع نی هفت‌بند می‌دانند و صدادهی ساز او با اصوات ضبط شده از این ساز در اواخر دوره قاجار متفاوت است.

از جمله کتاب‌های آموزشی ساز نی، دوره دو جلدی کتاب آموزش نی تألیف عبدالنقی افشارنیا و کتاب شیوه آسان نی‌نوازی تألیف مجید وطنیان است.

کتاب‌های آموزشی برای ساز نی

کتاب‌های نت برای ساز نی شامل نت قطعات مختلف برای نی

چرا تار از کوک خارج می‌شود؟1399/6/16 15:32:38

اگر پرده‌های تار به درستی تنظیم شده باشند، کوک تار کار مشکلی نیست به ویژه که می‌توان از برنامه‌های تیونر (دیاپازون) کمک گرفت. اصلی‌ترین دلیل ناکوک شدن، تأثیرپذیری بالای پوست تار به رطوبت و دما است. مورد بعدی در مورد کیفیت تراش گوشی‌های تار است که به کیفیت ساخت ساز بر می‌گردد. اگر محل اتصال گوشی به سرپنجه خوب صیقل خورده باشد و حالت مخروطی داشته باشد، در جای خود خوب محکم می‌شود و احتمال ناکوک شدن کمتر است. گاهی نوازندگان حرفه‌ای پس از اتمام کوک، با فشاردادن گوشی به داخل سرپنجه آن را در جای خود محکم می‌کنند. دلیل آخر هم مربوط به جنس سیم‌هاست.

چند بار در ماه باید سنتور را کوک کنیم؟1399/1/18 17:02:30

پاسخ این سوال بسیار نسبی است! اگر زیاد ساز می‌زنیم، اگر جوان هستیم و پرانرژی و محکم ساز می‌زنیم، یا اگر جنس سیم‌ها خیلی خوب نیست، سنتور تازه ساخت است یا آب و هوا خیلی مرطوب یا خیلی خشک است، ساز را زیاد باید کوک کرد، شاید تقریبا هر روز. اما در آب و هوای پایدار، اگر هر هفته از سر ذوق سازی می‌زنیم و سن ساخت سنتورمان زیاد است، خیلی نیاز به کوک نیست، فقط گاهی کوک بعضی از سیم‌ها را دقیق می‌کنیم. البته اگر سنتور خوش ساخت نباشد، احتمالا بیشتر مجبوریم آن را کوک کنیم. سنتور تازه ساخت تا حدود سه ماه اول باید خیلی بیشتر کوک شود و با آن نواخته شود تا به اصطلاح جا بیافتد.

سنتور چه سازنده‌ای بهتر است؟1399/6/15 15:49:45

برخلاف نظر برخی، سازنده سنتور اهمیت زیادی دارد! نه از این جهت که نام او به عنوان برند تجاری تعیین کننده است، بلکه از این جهت که اول، سنتورهای ایشان با ضمانت به‌فروش می‌رود و دوم اینکه وقتی نام سازنده مشخص است، خریدار می‌داند که با چه کیفیتی از ساز سنتور مواجه است. برخی از سازندگان حوصله، دقت و تعهد اخلاقی بیشتری نسبت به سازی که عرضه می‌کنند دارند. از سوی دیگر هیچگاه تنها به نام سازنده یا تعداد مهرهای سنتور برای تصمیم‌گیری در مورد کیفیت صدا اکتفا نکنید. حتما در مورد صدای ساز جداگانه و فارغ از نام سازنده قضاوت کنید.

برخی از سازندگان سنتورهای حرفه‌ای: رضا معمارزاده، محمد عطایی، بیژن سیدعارفی، منوچهر پوریان‌خیر، داریوش سالاری، حمید موسوی، علی غفاری و محسن راسخ
برخی از سازندگان و برندهای تجاری سنتورهای مشقی و نیمه حرفه‌ای: دلشاد، امیرمسعود فلاح، وظیفه‌دوست، رضایی، عرفان سیف، حسن‌نیا، بختیاری‌کیا، غفارپور، ناصر علایی، سعید صادقی، حسین رعنایی، ثاقبی، علیزاده، اسلامی، مجتبی زمانی، داوود غلامی شیرازی، سیروس رضوانی، طنین، پرنیان، تحویلیان.

فهرست مقایسه‌ای قیمت‌های سنتور

مطالعه بیشتر: سازندگان سنتور

کوک سنتور برای دستگاه شور چیست؟1399/1/18 17:16:46

از پایین به بالا:

زردها: می کُرُن، فا بِکار، سل بکار، لا کرن، سی بِمُل، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا بکار

سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا کرن، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

پشت خرک سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا بمل، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

توضیح: همه نت‌ها در سه موقعیت سنتور یکسان کوک می‌شود بجز دو مورد:

1- تفاوت در خرک چهارم سفید (لا) در جلوی خرک کرن و در پشت خرک بمل کوک می‌شود. علت پیش‌آمدگی اندک این خرک همین است.

2- خرک هفتم (ر) در یکی از موقعیت‌های زرد یا سفید کرن و در دیگری بکار کوک می‌شود. هر کدام کرن کوک شد، دیگری بکار کوک شود.

آموزش تصویری کوک برای سطح مبتدی: آشنایی با نحوه کوک سنتور

آموزش تصویری کوک شور برای سطح متوسطه: آموزش کوک شور و آوازهای زیرمجموعه

 

تمبک خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟1399/6/13 13:28:51

هنگام خرید ساز تمبک باید به سه وجه ساز دقت کرد: بدنه ساز، پوست و صدا. چوب تمبک که معمولا از درخت گردو، افرا، زبان‌گنجشک یا توت است باید یکپارچه، تو پُر، فاقد گره، تَرَک و زدگی باشد. دهانه بزرگ ساز باید کاملا دایره و با قطر یکسان تراشیده شده باشد و وزن چوب نباید زیاد باشد. پوست ساز نیز باید سالخورده باشد، از پوست بز، میش، شتر، بره یا گوساله درست شده باشد و مصنوعی نباشد. نوع پوست رابطه مستقیمی با بم یا زیر بودن صدای خروجی ساز دارد و باید دید به دنبال چه نوع صدایی هستیم. صدای پوست ضخیم (گوساله یا شتر) بم‌تر و صدای پوست نازک (بز) زیر‌تر (حجم بیشتر) دارد. کشیدگی اهمیت زیادی دارد و نباید خیلی کشیده و سفت یا خیلی شُل باشد که معمولا با فشار دست قابل آزمایش و اندازه‌گیری است. از روی صدای ساز نیز می‌توان به میزان کشیدگی پوست و کیفیت آن پی برد. نکته آخر در مورد صدای ساز است که باید با ضربات انگشت به ناحیه مرکزی، میانه و کناره ضربه زد و صدای آن را شنید.

اجزای تشکیل‌دهنده تار کدام است و جنس چوب آن از چیست؟1399/6/12 14:21:10

ساز تار از سرپنجه، دسته، کاسه، خرک، پوست، شیطانک و گوشی تشکیل شده است. تار سه سیم جفت (در مجموع شش سیم) و هم‌صدا دارد. کاسه تار از چوب درخت توت کنده‌کاری می‌شود. کاسه در مجموع شامل دو قسمت کاسه و نقاره (کاسه کوچکتر) است و معمولا یک تکه ساخته می‌شود. پوست تار از جنس بره یا بزغاله تودلی است و روی آن خرک قرار می‌گیرد. مضراب تار از جنس فلز معمولا از برنج است و دور آن موم گرفته می‌شود تا در دست نوازنده راحت‌تر قرار گیرد. دسته تار از جنس چوب گردو یا توت است و حدود 50 سانتیمتر طول و 4 سانتیمتر قطر دارد.

در هنگام خرید جنس، عمر و کیفیت چوب بکار رفته در سنتور را از کجا بدانیم؟1399/1/18 17:13:28

نمی‌شود دانست مگر چوب شناس باشیم یا به حرف فروشنده اعتماد کنیم یا از صدای ساز حدس بزنیم.

کوک سنتور لاکوک چگونه است؟1398/11/17 14:44:35

در سنتور لا کوک، خرک سوم (یعنی سل) به اندازه فرکانس لا (440 هرتز) کوک می‌شود و کوک‌های بالاتری را تحمل می‌کند. در سنتور سل کوک، خرک سوم به اندازه دو سوم سل دیاپازون کوک می‌شود، (یعنی کمتر از فرکانس سل معمول که 392 هرتز است). (از کتاب ناظمی و سنتور، ص 36). سایر نت‌ها در لاکوک بر همان مبنا که خرک سل یک نت بالاتر کوک شده، به همان اندازه‌ی یک نت یا 200 سانتِ موسیقی بالاتر کوک می‌شوند.

آیا جنس سیم‌ها در صدا اهمیت دارد؟1399/1/18 17:11:20

بله، جنس سیم، ضخامت آن و نام تجاری آن اهمیت دارد. اما اول اینکه، تقریباً به جرات می‌توان گفت اجناس موجود در بازار ایران که همه سازنده‌ها از آن استفاده می‌کنند مشابه است و تنوع در ضخامت، جنس و نام تجاری بسیار محدود است. دوم اینکه، تفاوت بسیار جزیی حاصل از استفاده از جنس سیم بهتر در صدای سنتور بوجود می‌آید که بیشتر در مورد سنتورهای حرفه‌ای و نیمه‌حرفه‌ای آشکار می‌شود. در مورد سنتورهای کم کیفیت یا مشقی، جنس سیم آنچنان تأثیری در صدا ندارد. ضمن اینکه اثبات استفاده از جنس سیم خوب در سنتور هم تاحدود زیادی مشکل است.

مشخصات سه تار خوب چیست؟1399/6/15 15:44:58

اگر از سمت صفحه و کاسه به نوک دسته ساز نگاه کنیم نباید هیچ انحراف زاویه در امتداد دسته ساز مشاهده شود و به اصطلاح دسته ساز نسبت به صفحه و کاسه نباید تاب داشته باشد. اتصال صفحه و کاسه باید درز نداشته باشد و خوب به هم وصل شده باشد. وزن ساز هم اهمیت دارد و ساز به ویژه دسته ساز نباید سنگین باشد. گوشی‌ها باید آزادانه و روان در جای خود چرخش کنند و اصطلاحا پله‌ای نباشند. صدای ساز از لحاظ وسعت، زنگ و طنین باید مورد بررسی قرار گیرد. صدای هر چهار سیم باید جداگانه آزمایش شود تا هیچ کدام گنگی یا زنگ اضافه نداشته باشند. رنگ، اندازه کاسه، طول دسته و نقش و نگار اضافه هیچ‌یک به کیفیت صدا و در نتیجه به قیمت ساز ارتباطی ندارند. در نهایت، هیچگاه ارزان‌ترین سه‌تارها را خریداری نکنید.

سازندگان تمبک چه کسانی هستند؟1399/6/16 14:16:33

ساز تمبک (تنبک) با مُهر فریدون حلمی یکی از سازهای نام آشناست. تمبک شیرانی و محب‌پور نیز از دیگر سازهای موجود و پرطرفدار در بازار فروش تمبک هستند. در خرید ساز تمبک، اگرچه کیفیت و نوع پوست ساز اهمیت زیادی دارد، اما نباید بیش از اندازه به آن توجه کرد و از کیفیت چوب و ساخت بدنه ساز غافل شد. قیمت پوست ساز معمولا بین 5 تا 10درصد کل قیمت ساز است و می‌توان (و باید) بعد از مدتی تعویض شود. بنابراین هنگام خرید به کیفیت ساخت بدنه، نحوه تراش، قرینگی، شیارها، نوع و جنس چوب، گره‌های چوب و نحوه صدادهی و جنس صدای ساز دقت کنید.

آکورد چیست و انواع آن کدام است؟1399/6/6 14:10:47

آکورد: به چند صدا که در یک زمان با هم شنیده شود گویند.

آکورد شکسته یا آرپژ: چند صدا که در یک زمان نباشد و به طور متناوب شنیده شود گویند (اگر روی نت تونیک (اول گام) دو نت دیگر به طور یک در میان (فاصله سوم) قرار دهیم آکورد سه صدایی تونیک به وجود می‌آید (از کتاب مبانی تعلیم گوش و نت خوانی)

کوک سنتور برای دستگاه نوا چیست؟1399/1/18 17:18:05

از پایین به بالا:

زردها: می کُرُن، فا بِکار، سل بکار، لا بکار، سی بِمُل، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا بکار

سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا بکار، سی بمل، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا بکار

پشت خرک سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا کرن، سی بمل، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا بکار

توضیح: همه نت‌ها در سه موقعیت سنتور یکسان کوک می‌شود بجز یک مورد:

1- تفاوت در خرک چهارم سفید (لا) در جلوی خرک بکار و در پشت خرک کرن کوک می‌شود.

آموزش تصویری کوک برای سطح مبتدی: آشنایی با نحوه کوک سنتور

آموزش تصویری کوک نوا برای سطح متوسطه: آموزش کوک نوا

 

من چند ماه است که به کلاس آموزشی می‌روم، چرا هنوز آنطور که می‌خواهم نمی‌توانم بنوازم؟1399/1/18 17:11:53

یک دلیل می‌تواند میزان اندک وقتی که برای تمرین‌های هفتگی گذاشته‌اید باشد. اولین صداهای قابل شنیدن از نوازندگی یک فرد مبتدی در حدود ماه چهارم تا ششم اتفاق می‌افتد. قبل از آن ضربات به سنتور دقیق نیست و صداهای اضافی از خرک‌های دیگر شنیده می‌شود، مضراب اصطلاحا گِز دارد و مچ‌ها روان نیستند. بنابراین نباید انتظار صدای قابل شنیدن از ساز داشت. به طور کلی اگر از کوک بودن سازتان اطمینان دارید و پس از پرس وجوهای فراوان اقدام به انتخاب مدرس کرده‌اید، ایراد از تمرین کم یا دقت پایین شما برای یادگیری است. اگر از مدرستان از لحاظ روشی که برای آموزش انتخاب کرده اطمینان دارید، تنها دلیلی که درآوردن صدای خوش از ساز ممکن است طولانی شود، تمرین کم شماست.

ضد ضرب در موسیقی به چه معناست؟1399/6/13 13:50:56

هرگاه در ضرب قوی یا قسمت قویِ ضرب، سکوت قرار گیرد ضد ضرب به وجود می‌آید. ضد ضرب حالتی از سَنکُپ در موسیقی است که در آن بجای توالی نت‌های قوی و ضعیف، سکوت جایگزین یکی از نت‌های قوی یا ضعیف شده است.

منظور از چوب متفرقه در سنتورسازی چیست؟1398/9/3 11:45:41

چوب گردوی سالخورده بهترین ماده اولیه برای ساخت سنتور به ویژه صفحه روی سنتور است. در سنتورسازی از چوب‌های دیگری که بافت محکم و ارتجاعی داشته باشند نیز استفاده می‌شود از جمله از چوب آزاد، افرا، جنگلی قنداقی و راش. باید توجه کرد که انتخاب چوب رگ‌راست، سالخورده و مناسب تنها بخشی از فرایند سنتورسازی است و نحوه تراش صفحه و ضخامت آن، پل‌گذاری و عوامل دیگری نیز در صدای سنتور تأثیر دارند. بنابراین اگر منظور از “چوب متفرقه”، استفاده از چوب افرا و آزاد است، لزوما به معنای نازل بودن کیفیت و صدای سنتور نیست.

کوک سه‌تار چیست؟1399/6/13 7:38:23

سیم اول یا سیم سفید که از جنس فولاد است، نت دو کوک می‌شود، سیم دوم یا سیم زرد که از جنس برنز است نت سل کوک می‌شود. سیم سوم (همان که به سیم مشتاق معروف است) از لحاظ جنس و کوک مشابه سیم اول است، یعنی دو کوک می‌شود. سیم چهارم یا سیم بم که از بقیه سیم‌ها قطر بیشتری دارد و دو یک اکتاو بم‌تر کوک می‌شود.

باید توجه شود که علاوه بر کوک سیم‌ها، پرده‌های (دستان) ساز هم باید در جای مناسب قرار گرفته باشد. این کار حتما باید توسط یک نوازنده یا سازنده حرفه‌ای انجام شود تا نت‌ها دقیقا در جای مناسب صدا دهند. در برخی مواقع پرده‌های سه‌تار در جای درست بسته نمی‌شوند و صدایی که از ساز شنیده می‌شود، با اینکه سیم‌ها کوک هستند، اما برخی نت‌ها ناکوک به نظر می‌رسد.

مضراب با نمد یا بی‌نمد استفاده کنم؟1399/2/14 10:42:16

با توجه به سبک نوازندگی که در حال یادگیری هستید می‌توانید از مضراب با یا بدون نمد استفاده کنید. هر دو حالت از لحاظ سنتورنوازی درست است، نمد فقط در کیفیت صدا تأثیر دارد. در قدیم، طبق اسناد تاریخی، عکس‌ها و نقل‌قول از اساتید موسیقی، محمدصادق‌خان، حبیب سماعی و ابوالحسن صبا و … از مضراب بدون نمد استفاده می‌کرده‌اند و برای کاهش زنگ صدا به ویژه در شب‌ها، تمرکز حین تمرین و حذف عادت نگاه‌کردن به صفحه سنتور، حوله یا پارچه روی ساز می‌کشیده‌اند. سرِ مضرابِ مناسب برای نمد باید کوچک‌تر و وزن آن سبک‌تر از مضراب بی‌نمد باشد. ساقه مضراب نیز باید فاقد نوسان و حرکت دست از مچ باشد.

استفاده از نمد برای مضراب از سال‌های تأسیس هنرستان موسیقی ملی (1328 به بعد) در سنتورنوازی باب شد. برخی نیز معتقدند ایده پوشاندن باریکه مضراب از نمد پس از ورود پیانو به ایران باب شد و از دنگ (چکش) پیانو که با نمد آستر می‌شود گرفته شد. هدف از این کار آنقدرها به خاطر چاره کردن سختی صدای سنتور نبود که به خاطر تقلید صدای پیانو بود. باید اضافه کرد در قدیم ساختمان سنتور (مثلا از لحاظ ضخامت صفحه) با سنتورهای کنونی تفاوت‌هایی داشت و علاوه بر اینکه صدا زنگ کمتری داشت، کمی از دیاپازون هم پایین‌تر کوک می‌شد. بنابراین استفاده از نمد بی‌مورد بوده است.

چند ساعت در روز تمرین کنم؟1399/1/25 16:45:14

اگر مبتدی هستید، سعی کنید هر روز تمرین کنید. زمان تمرین بهتر است حداقل 20 دقیقه باشد. اگر بیشتر فرصت تمرین دارید، حتما پس از هر 20 دقیقه کمی استراحت کنید تا مچ‌ها، گردن و کمر از آسیب در امان بماند. بهترین زمان تمرین روزانه برای مبتدی یک ساعت است و راز موفقیت تمرین در هر روز یا حداقل یک روز در میان است. افراد در سطح متوسطه قطعاً بیشتر به موسیقی علاقمند شده‌اند و خودبه‌خود بیشتر تمرین می‌کنند. برای اینکه به سرعت پیشرفت کنید، تمرین روزانه حداقل یک ساعت در سطح متوسط توصیه می‌شود.

یادگیری سنتور چند جلسه طول می‌کشد؟1399/5/16 10:29:19

10 جلسه برای آموزش مقدماتی سنتور کافیست! در این مدت شما قادر خواهید بود صدای قابل شنیدن از ساز درآورید، نت‌ها را بشناسید و روی ساز پیدا کنید، چند اتود، یکی دو ترانه محلی و یکی دو قطعه مقدماتی موسیقی بنوازید. برای این حد از دانش نوازندگی باید پس از شروع کلاس آموزشی، روزانه حداقل نیم ساعت تمرین کنید.

پس از آن هرچه بیشتر تحصیل کنید، بیشتر یاد می‌گیرید. انواع فرم‌های موسیقی شامل تصنیف، پیش‌درآمد، چهارمضراب و رِنگ، درک تئوری، وزن، ریتم، تکنیک‌های پیچیده مضرابی مثل تریل، پاملخی و ریز آکسان‌دار، زمان‌بندی نغمات و جملات موسیقی، بهبود تکنیک نوازندگی و سرانجام یادگیری ردیف موسیقی ایرانی از مراحل بعدی یادگیری سنتور است. بخشی از این موارد در شش ماهه اول دوران یادگیری و بخش پیچیده‌تر تا 3-4 سال طول خواهد کشید.

آموزش سنتور دوره مبتدی یک (برآورد مدت زمان یادگیری: 3 ماه)

دستگاه و آوازهای موسیقی ایرانی کدامند؟1399/6/13 15:03:39

موسیقی ایرانی شامل هفت دستگاه به نام‌های شور، سه‌گاه، چهارگاه، راست پنج‌گاه، ماهور، همایون و نوا است. دستگاه شور چهار آواز به نام‌های ابوعطا، بیات‌تُرک (بیات‌زند)، دشتی، افشاری دارد و دستگاه همایون یک آواز به نام بیات اصفهان دارد. آواز بیات‌کُرد (کُردی بیات) ادامه دستگاه شور است و معمولا جزو آوازهای شور محسوب نمی‌شود. فواصل آواز افشاری نیز به گونه‌ایست که برخی معتقدند که باید این آواز در دستگاه سه‌گاه در نظر گرفته شود. مجموعه این دستگاه‌ها و آوازها که هریک از تعدادی قطعه موسیقی یا “گوشه” تشکیل شده‌اند، ردیف موسیقی ایران نام دارد.

مطالعه بیشتر: بررسی اجمالی روایت‌های مختلف ردیف موسیقی ایران

آیا بهتر نیست آموزش موسیقی را با تمبک شروع کنیم؟1399/6/13 10:26:41

موسیقیدانان اواخر دوره قاجار ارزش زیادی برای دانستن ریتم و وزن قایل بوده‌اند و بیشتر موسیقیدانان در کودکی با یادگیری ضرب (تمبک) آموزش موسیقی را شروع می‌کرده‌اند. به عنوان مثال حبیب سماعی، نابغه سنتورنواز، سال‌ها ضرب‌گیر پدرش سماع حضور بود و در مجالس کنار او می‌نشست و ضرب می‌گرفت. محمد مجرد ایرانی، از موسیقیدانان برجسته دوران حاضر، در مقاله‌اش با نام “چغانه طرب” که در کتاب آموزش تمبک به چاپ رسیده می‌نویسد: “… داشتن ضرب و شناسایی آن امری است ذاتی و جبّلی نه کسبی. مثل آواز خوش و حُسن جمال و طبع موزون شاعری خداداد است در بعضی این موهبت به حد کمال است و در بعضی ضعیف که به تعلیم و تمرین شاید اندکی بهتر شود و در بیشتری این خاصیت نیست که بتوانند تقسیم زمان را نگه دارند.” این خود گویای اهمیتِ دانستنِ علم ایقاع (ریتم و وزن‌شناسی) نزد بزرگان موسیقی است. در قدیم از ضرب (تمبک) در تصنیف‌خوانی، وزن‌خوانی، اجرای رِنگ‌ها و برخی دیگر از انواع فرم‌های موسیقی استفاده می‌شد و ضرب تکنوازی نداشت.

با این توضیحات، گذراندن یک دوره آموزش تمبک به هنرجویان علاقمند به سایر سازهای ایرانی توصیه می‌شود.

هنگام خرید سنتور دست دوم به چه نکاتی دقت کنیم؟1399/2/4 9:40:17

این موارد را حتما کنترل کنید: صفحه رو و زیر برآمدگی یا فرورفتگی (تاب) و ترَک نداشته باشد، فلزات خوردگی و زنگ‌زدگی نداشته باشد، درزها (در کلاف) از هم باز نشده باشد.

همه خرک‌ها باید خوب بخواند، روی همه قسمت‌های ساز بنوازید یا از فروشنده بخواهید برای شما از صدای همه قسمت‌ها فیلم بفرستد. از روی عکس تصمیم به خرید ساز نگیرید.

مُهر ساز اهمیتی ندارد، مهم این است که اهالی موسیقی سازنده را بشناسند. مُهر فقط نشان می‌دهد که آن ساز واقعا توسط آن سازنده ساخته شده است.

چه چیزهایی اهمیت ندارد: احیانا چند سیم پاره شده، کوک نبودن ساز، مدت زمان نواخته شدن با ساز، طرح و نقش اضافه، دست دوم بودن

مطالعه بیشتر

فهرست سازندگان معتبر و حدود قیمت‌های ساز نو

تاریخچه مختصر سازندگان سنتور

کوک سنتور برای آوازهای شور چیست؟1399/1/18 17:17:19

مشابه کوک دستگاه شور است، از پایین به بالا:

زردها: می کُرُن، فا بِکار، سل بکار، لا کرن، سی بِمُل، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا بکار

سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا کرن، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

پشت خرک سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا بمل، سی بمل، دو بکار، ر کرن، می بمل، فا بکار

توضیح: همه نت‌ها در سه موقعیت سنتور یکسان کوک می‌شود بجز سه مورد:

1- تفاوت در خرک چهارم سفید (لا) در جلوی خرک کرن و در پشت خرک بمل کوک می‌شود. علت پیش‌آمدگی اندک این خرک همین است.

2- خرک هفتم (ر) در یکی از موقعیت‌های زرد یا سفید کرن و در دیگری بکار کوک می‌شود. هر کدام کرن کوک شد، دیگری بکار کوک شود.

3- در ابوعطا و بیات ترک (زند) و بیات کرد بهتر است هر دوی خرک هفتم (ر) زرد و سفید بکار کوک شود.

آموزش تصویری کوک برای سطح مبتدی: آشنایی با نحوه کوک سنتور

آموزش تصویری کوک شور برای سطح متوسطه: آموزش کوک شور و آوازهای زیرمجموعه، تفاوت‌ها در نت شاهد آوازهای دستگاه شور در ویدیو توضیح داده می‌شود.

 

فرکانس مبنا یا همان 440هرتز که در کوک کردن استفاده می‌شود، یعنی چه؟1399/6/6 14:44:44

هنگام کوک کردن با تیونر، فرکانس مبنا باید روی عدد 440هرتز تنظیم شود که معادل با فرکانس لا (la) بکار اکتاو چهارم است. به این معنی که اگر در یک ساز (یا یکی از دستگاه‌های موسیقی ایرانی مثلا ماهور) از لا بکار استفاده می‌شود، فرکانس سیم‌(ها) 440هرتز خواهد بود. بر همین مبنا سایر سیم‌ها کوک می‌شود اما به این معنا نیست که سایر سیم‌ها هم 440هرتز است. مثلا فرکانس نت سل بکار اکتاو چهارم 394هرتز است، این در حالی است که هنگام کوک کردن همچنان فرکانس مبنا 440 هرتز تنظیم شده است. تصور اشتباه برخی هنرجویان این است که هنگام کوک کردن، همه سیم‌ها فرکانسی معادل فرکانس مبنا دارند.

رابطه پرده، کما، سنت و هرتز با یکدیگر چیست؟1399/6/6 14:26:12

یک پرده 9 کُما و یک کما 23.46 سِنت است. بنابراین یک پرده 200 سنت، نیم پرده 100 سنت و ربع پرده (در موسیقی ایرانی) حدود 44 سنت است. بین همه هفت نت 200 سنت فاصله است بجز می تا فا و سی تا دو که 100 سنت است. بنابراین یک اکتاو یا همان هفت نت در موسیقی 1200 سنت است. از طرف دیگر هر 1 هرتز برابر با 4 سنت است و در نتیجه 6 هرتز برابر با تقریبا یک کما است. هنگام کوک کردن یک ساز تشخیص فاصله یک کما، که موجب ناکوک شنیده شدن یک نت می‌شود، برای هنرجویان کمی مشکل است و باید از تیونر کمک بگیرند.

وزن سنتور چقدر باید باشد؟ سنتور من کمی سنگین است؟1398/11/13 19:08:47

اگر از چوب‌های سالخورده استفاده شود، وزن سنتور نباید قابل توجه باشد. اگر سنتور شما کمی سنگین است احتمال دارد یا چوب کلاف سنتور ضخیم است (که مشکلی در صدا ایجاد نمی‌کند) و یا از چوب جوان برای صفحه رو و زیر استفاده شده که در این صورت هم در افت صدا مؤثر است و هم احتمال تاب خوردن صفحه در آینده نزدیک وجود دارد. سنتور با کیفیت صدا و ساخت حرفه‌ای بین 3 تا 3.5 کیلوگرم وزن دارد. برخی سنتورهای مشقی تا 4 کیلوگرم هم، احتمالا به دلیل ضخامت کلاف یا استفاده از چوب جوان، وزن دارند.

جنس چوب تمبک و پوست آن از چیست؟1399/6/16 13:40:12

چوب تمبک یا ضرب از درخت گردو، توت یا افرا است و باید یک تکه باشد. تمبک دارای دو قسمت تنه و نفیر (دهانه باریک) است. پوست تمبک از پوست عمل‌آمده و کهنه بز یا میش تهیه می‌شود و با سریش به بدنه چسبانده می‌شود. قطر دهانه بزرگ تمبک از بیرون 32 و از داخل 27 سانتیمتر است و این یعنی ضخامت چوب در ناحیه دهانه بزرگ باید 2.5 سانتیمتر باشد. دهانه بزرگ باید دایره کامل باشد تا در تمام نقاط کناره، صدا یکسان باشد. (از کتاب آموزش تمبک با همکاری حسین تهرانی)

انواع فرم‌های موسیقی ایران کدام است؟1399/1/19 16:10:21

در حدود سال‌های حیات درویش‌خان، موسیقی معمول شامل قطعات آوازی، چهارمضراب، رِنگ، آواز ضربی و تصنیف بود. در درجه اول، ردیف آوازها بود که نوازنده‌ای می‌نواخت و آوازخوان همان را می‌سرایید چون وزن مشخص نداشت، امکان همراهی چند نوازنده نبود. بعضی از خوانندگان که ضرب می‌گرفتند، یک آوازی می‌خواندند که وزن داشت و آن را آواز ضربی می‌نامیدند. به این ترتیب که وزن معینی را در نظر می‌گرفتند و غزلی را روی گوشه‌های مهم ردیف می‌خواندند. وزن معمولا 8/6 بود. ضربی‌ها که شامل تصنیف و رِنگ بود را چند نوازنده می‌توانستند با هم بنوازند. تصنیف‌های معمول از شیدا بود و هر دستگاه رِنگ مخصوص خود را داشت مانند ضرب اصول شور، حربی ماهور، دلگشا سه‌گاه، لزگی و حاشیه در چهارگاه، فرح در همایون، فرح‌انگیز در بیات اصفهان و شهرآشوب در چهارگاه و شور. برخی گوشه‌های ضربی در میان آوازهای دستگاه‌ها هم بود مثل کُراوغلی در مقدمه ماهور، ساقی‌نامه ماهور، صوفی‌نامه اصفهان، نستوری نوا، گریلی شور و کرشمه در اغلب آوازها، زنگوله و نغمه در راست پنج‌گاه و چهارپاره حجاز در ماهور. گذشته از نغمات فوق، چهارمضراب هم معمول بود که زمینه آن از یک برداشت کوچک به نام پایه شروع می‌شده و در پرده‌های مختلفِ آواز پرورش می‌یافته و به زیر و بم می‌رفته است. پس از مشروطیت و به واسطه آزادی اجتماعات و تشکیل ارکسترهای بزرگ‌تر و شنونده‌های بیشتر، پیش‌درآمد هم در ابتدای موسیقی ارکسترها اضافه شد. (سرگذشت موسیقی ایران، روح‌الله خالقی، ج1ص244)

کتاب‌های آموزشی برای تمبک (تنبک) چیست؟1399/6/16 15:13:08

آموزش تمبک به هنرجویان به ویژه در سطح مقدماتی معمولا از روی کتاب آموزش تمبک با همکاری حسین تهرانی یا کتاب تمبک محمد اسماعیلی انجام می‌شود. کتاب آموزش تمبک جمشید شمیرانی که نسبتا به تازگی انتشار یافته، کتابی بسیار ارزشمند به ویژه در سطح متوسطه است و حاوی نکات آموزشی و دقایق نوازندگی ساز ضرب است. پنجاه درس برای تنبک علی مسعودی و آموزش تنبک برای دوره ابتدایی و متوسطه بهمن رجبی نیز از دیگر کتب آموزشی برای تمبک هستند.

کتاب‌های آموزشی تمبک

کتاب‌های نت برای تمبک شامل نت قطعات و تمرین‌ها برای تمبک

تعریف گام چیست؟1399/6/9 9:52:35

گام توالی هشت نت موسیقی است که دنبال هم واقع شود و از صدایی که شروع می‌شود در مرتبه زیرتر به همان نت ختم گردد (از کتاب سرگذشت موسیقی ایران). نتِ هشتم، نت “اکتاو” یا “هنگام” نسبت به نت اول گفته می‌شود. نت اول هر گام را تُنیک می‌گویند.

کوک سنتور برای دستگاه همایون و بیات اصفهان چیست؟1399/1/18 17:17:56

از پایین به بالا:

زردها: می بکار، فا بکار، سل بکار، لا کرن، سی بکار، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا دیز

سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا کرن، سی بکار، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا بکار

پشت خرک سفیدها: می کرن، فا بکار، سل بکار، لا بمل، سی بکار، دو بکار، ر بکار، می بمل، فا بکار

توضیح: همه نت‌ها در سه موقعیت سنتور یکسان کوک می‌شود بجز سه مورد:

1- تفاوت در خرک چهارم سفید (لا) در جلوی خرک کرن و در پشت خرک بمل کوک می‌شود. علت پیش‌آمدگی اندک این خرک همین است.

2- خرک اول زرد (می) بکار کوک می‌شود.

3- خرک نهم زرد (فا) برای نواختن موالیان دیز کوک می‌شود.

تذکر: در قدیم خرک اول زرد نیز می کرن کوک می‌شده است.

آموزش تصویری کوک برای سطح مبتدی: آشنایی با نحوه کوک سنتور

آموزش تصویری کوک همایون و بیات اصفهان برای سطح متوسطه: آموزش کوک همایون و بیات اصفهان

انواع مضراب‌های موسیقی ایرانی برای سنتور چیست؟1399/5/5 13:25:10

تک: یک ضربه با راست یا چپ را تَک گویند.

ریز (ترمولو): ریز معمولی 8 ضربه یا تک پیاپی است که با راست شروع و با چپ تمام می‌شود. تعداد ضربه‌های ریز همه زوج است و کمترین آن 4 تک بوده و ریزهای 6، 8، 12 و 14 تایی در ردیف موسیقی ایرانی معمول هستند. در سنتورنوازی انواعی از اجرای ریز یا ترمولو وجود دارد از جمله تریل، غلت، ریز آکسان‌دار، ریز دوبل و … .

اشاره: ضربه آهسته‌ایست که معمولا با دست چپ و به یک نت زیرتر از نت قبلی نواخته می‌شود. همان تکِ ضعیف است و از جمله مضراب‌های زینت محسوب می‌شود.

تکیه: اشاره‌ای است که یک نت زیرتر و مابین دو راست نواخته شود. علامت آن دایره‌ای است که مابین دو نت هم‌نام یا غیرهمنام اما هم ارزش قرار می‌گیرد.

تحریر و شَلال: مجموعه‌ای از نغمات زیر یا بم شونده است که از تکرار تکیه ایجاد شده است. انواعی از تحریرها در گوشه‌های ردیف موسیقی موجود است از جمله گوشه تحریر بلبلی. به آن شلال هم گفته می‌شود. شلال تکرار چندین تکیه همراه با راست‌هایش پست سر هم است. مثلا شش ضربه راست پایین رونده متوالی که بین آن به نت بالاتر تکیه داده شود.

جفت: معمول‌ترین آن اجرای همزمان تک راست و چپ روی یک نت و نت فاصله هشتم (اکتاو) آن است و نوعی زینت است که به متن اصلی موسیقی اضافه می‌شود. فاصله مضراب راست و چپ جفت می‌تواند سه، چهار، پنج یا هشت نت بوده یا به همین ترتیب در اکتاوهای دیگر تکرار شود. در جفت‌های با فاصله کمتر از اکتاو، دست چپ معمولا بالا و دست راست پایین است. اگر تأکید بر نت بالایی بوده و نت اصلی زیرتر باشد، در آن صورت دست راست بالا قرار می‌گیرد. در برخی شیوه‌های سنتورنوازی چپِ جفت اندکی از راست آن زودتر نواخته می‌شود، به نحوی که چپ به راستِ پس از خودش وصل می‌شود (زینت). این فاصله بسیاربسیار کوتاه است، انگار که صدایی واحد است. (آموزش تصویری مضراب‌های جفت)

پاملخی: شامل یک تک راست و دو چپ پیاپی که خیلی سریع و کمی آهسته‌تر از مضراب راست نواخته شود. پاملخی یکی از انواع تریوله یا سه‌بردو است و در چهارمضراب‌ها بیشتر کاربرد دارد.

دُرّاب: هرگاه دو تک آهسته راست و چپ قبل از تک راست اصلی روی همان نت نواخته شود، مجموعه این سه نت دُرّاب نام دارد. دو نت اول در نت‌نگاری با علامت کوچک‌تر نشان داده شده و نوعی زینت محسوب می‌شوند.

دوتا یکی: اصطلاحی است که بیشتر در هنگام آموزش موسیقی در دوران قدیم استفاده می‌شده و شامل دو تکِ راست و یک اشاره (با چپ) است و “دو راست یک چپ” یا “دومضراب” هم گفته می‌شود. این یک اشاره می‌تواند به پاملخی (یعنی دو چپ) تبدیل شود.

گلیساندو (مالش): که بیشتر در سازهای رشته‌ایست، اگر با لغزاندن انگشت بر روی سیم، حدود ربع تا نیم پرده زیرتر شده و سپس دوباره به نت اصلی رجوع کنیم، گلیساندو یا مالش است.

آکسان: شدت ضربه معمولا با مچ و کمی کمک از ساعد نواخته می‌شود و معمولا با راست است و بعد از نواختن، دست از سنتور فاصله میگیرد، نه قبل از آن. یعنی دورخیز برای نواختن انجام نمی‌شود بلکه بعد از نواختنِ تک پرقدرت، مضراب به عقب پرت می‌شود.

زینت یا واخوان: نتهای زینت به صورت فواصل زیبایی‌شناسانه از نت شاهد نواخته می‌شوند، فاصله چهارم، پنجم و اکتاو از نت شاهد. همچنین بجای سکوت نیز استفاده می‌شوند.

آموزش تصویری انواع مضراب‌‌گذاری برای سنتور

روش‌ها و کتاب‌های آموزشی کمانچه چیست؟1399/6/12 9:32:03

روش‌های آموزشی کمانچه متنوع است و معمولا هر مدرس آموزش را به شیوه خود ارایه می‌دهد. معمول‌ترین کتاب آموزش برای کمانچه، کتاب دستور مقدماتی ویولن (کتاب اول هنرستان)، اثر روح‌الله خالقی است. کتاب شیوه کمانچه‌نوازی تألیف مهدی آذرسینا و کتاب دستور کمانچه تألیف شیما شاه‌محمدی نیز از کتب آموزشی کمانچه هستند. کتاب دستور کمانچه بیشتر برای آموزش به کودکان مناسب است.

کتاب‌های آموزشی کمانچه

کتاب‌های نت برای کمانچه شامل نت قطعات مختلف برای کمانچه

دوره آموزشی مقدماتی نوازندگی کمانچه (دو درس ویدیویی)

کیفیت جنس فلزات بکار رفته در سنتور بویژه سیم‌ها را از کجا بدانیم؟1399/1/18 17:15:49

سیم‌های زرد و قرمز از لحاظ صدادهی با هم متفاوت هستند. صدای قرمزها بازتر و افسارگسیخته‌تر است و صدای زردها کنترل شده‌تر است. سیم‌های خوب دیرتر زنگ می‌زنند و نشانه زنگ‌زدگی، شکل‌گیری توده‌هایی تیره در طول سیم‌هاست. گوشی‌ها هم باید آبکاری شده باشند و موقع چرخاندن گوشی، نرم بپیچند و پله‌ای نباشند. وقتی می‌چرخانیم و ولشان می‌کنیم، بجای اول بازنگردند.

انواع کمانچه کدام است؟1399/6/12 9:49:15

کمانچه ایرانی دو نوع ساخته می‌شود، یکی با کاسه پشت بسته و مدور و دیگری با کاسه پشت باز و مخروطی. کمانچه‌هایی که در موسیقی محلی یا مقامی ایران استفاده می‌شود از لحاظ ساختمان ساز اندکی با کمانچه‌های معمول متفاوت است که بیشترین تفاوت در اندازه و نوع کاسه ساز است. کمانچه‌های پشت باز معمولا به صورت یک تکه و از چوب توت درست می‌شود و در کمانچه‌های با کاسه مدور، کاسه‌های کروی معمولا از چوب گردو و به صورت یک تکه یا ترکه‌ای درست می‌شوند. دسته کمانچه معمولا یکجور و با یک ضخامت و طول ساخته شده و از جنس چوب گردو است. طول ساز از پایه فلزی تا انتهای صُراحی معمولا 75 تا 80 سانتیمتر است.

انداختن پوست تار چگونه انجام می‌شود؟1399/6/12 14:47:15

این کار بهتر است توسط تعمیرکاران ساز، سازندگان یا نوازندگان آشنا به انداختن پوست تار انجام شود، اما هنرجویان مبتدی هم می‌توانند این کار را زیر نظر مدرس آزمایش کنند. قسمت ضخیم‌تر پوست بهتر است در سمت نقاره قرار گیرد، سطح مودار پوست باید به سمت بیرون قرار گیرد و پوست به صورت طولی روی نقاره و کاسه قرار گیرد. پوست را چند ثانیه در آب خنک فرو برذه و خیس کرده و سپس آن را کاملا خشک می‌کنیم. سریش را ابتدا دور دهانه نقاره می‌مالیم و پوست را روی آن می‌کشیم و اضافه آن را می‌بریم. پس از حدود 10 دقیقه سریش را دور دهانه کاسه مالیده و پوست را دور کاسه می‌کشیم و قسمت‌های اضافی را می‌بریم. در جایی از پوست که قرار است خرک قرار گیرد به اندازه یک سانتیمتر پوست را فشار می‌دهیم تا به داخل رود و هوای کاسه کمی تخلیه شود. در تمام مراحل پوست باید خیس باشد و اگر خشک شد با پنبه نمناک مجددا آن را مرطوب می‌کنیم. پوست‌های مرغوب معمولا صاف، شفاف و بدون لکه چربی  هستند و حداقل یک سال از عمر آن باید بگذرد. (منبع: نکاتی پیرامون پوست تار و شیوه انداختن آن، حسین عزیزی)

نام‌های تجاری و سازندگان معتبر سه‌تار چیست؟1399/6/16 8:18:34

از سازندگان حرفه‌ای سه‌تار می‌توان به سه‌تارهای جزایری، زادخیل، فراهانی و ملکشاهی اشاره کرد. سه‌تار با مُهر ذوالقدر، مفتاحی، مفاخری و عزیزی هم در بازار فروش این ساز موجود هستند که سه‌تارهای مشقی یا نیمه‌حرفه‌ای محسوب می‌شوند. سه‌تارهای حسن زادخیل و علی زادخیل و رامین جزایری از سه‌تارهای حرفه‌ای و گران هستند. علاوه بر تعداد مُهر یا درجه کیفی ساز (درجه یک، دو) که توسط سازنده مشخص می‌شود، سه‌تارها از لحاظ جنس دسته ساز، اندازه و فرم کاسه، یک تکه یا چند ترک بودن کاسه و رنگ کاسه تنوع زیادی دارند که بر قیمت این ساز هم تأثیر دارد.

تخفیف‌های ماهانه در سازگاه

تخفیف خرید کتاب و آموزش تصویری موسیقی

ویدیو‌های آموزشی

دوره مقدماتی آموزش سنتور - ویژه هنرجویان مبتدی

کارگاه آموزشی زنده

کارگاه آموزشی آنلاین سنتور در اینستاگرام

ارسال رایگان کتاب و لوازم موسیقی

ارسال رایگان کتاب موسیقی
Go to Top